Байгаль орчны багц хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах замаар хуулийн давхардал, хийдэл, зөрчлийг арилгах, тэдгээрийн хоорондын уялдаа холбоог сайжруулах, боловсронгуй болгох тухай
Улсын Их Хурлын 2008 оны 35 дугаар тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын Засгийн газрын 2008-2012 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр”-ийн 4.1.1-д “Хууль тогтоомжийн төсөл боловсруулахад шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, боловсруулалтын шаардлагыг сайтар хангасан байх зарчим баримтлан эрх зүйн шинэтгэлийг гүнзгийрүүлж, Монгол Улсын хүчин төгөлдөр үйлчилж буй хууль тогтоомжийн төлөв байдлыг судлан тодорхойлж, хийдэл, давхардал, зөрчлийг арилгах замаар хуулийг боловсронгуй болгох” гэж заасан. Дээрх зорилтыг хэрэгжүүлэх зорилгоор Засгийн газар 2010.03.24-ны өдөр “Хуулийн давхардал, зөрчил, хийдлийг арилгах зарим арга хэмжээний тухай” 68-р тогтоол, 2010.12.08-ны өдөр “Тогтоолын хавсралтад нэмэлт оруулах тухай” 320-р тогтоолыг тус тус баталсан билээ.“Монгол Улсын хууль тогтоомжийг 2012 он хүртэл боловсронгуй болгох Үндсэн чиглэл батлах тухай” Монгол Улсын Их Хурлын 2009 оны 38 дугаар тогтоол, Байгаль орчин, аялал жуулчлалын салбарын эрх зүйн орчинг 2009-2012 он хүртэл боловсронгуй болгох төлөвлөгөөний хүрээнд эхний ээлжийн 18.хуулийн давхардал, хийдэл, зөрчлийг арилган эдгээр хуулийг системчлэн 8 хууль болгож, шинээр 2 хуулийн төслийг боловсруулан танилцуулж байна. Хуулийн төслийг боловсруулахдаа Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 2010 оны 84 дүгээр тушаалаар баталсан аргачлалыг баримталсан болно.
Эдийн засаг, нийгмийн харилцааны шинэчлэлийн өнөөгийн түвшинд улс үндэстнийхээ тогтвортой хөгжлийг хангах, эдийн засгийн үр ашигтай, хариуцлагатай, байгаль орчиндоо зохистой хөгжлийг дээдлэх үүднээс эрх зүйн зохицуулалтыг улам боловсронгуй болгож, байгаль орчны аудитыг олон улсын туршлагын дагуу нэвтрүүлэх, “бохирдуулагч нь хохирлыг нөхөн төлөх”, “нутгийн иргэд нь байгалиа хамгаалах”, “байгалийн нөөц, баялгийн үнэлэмжийг нэмэгдүүлэх”, “байгаль хамгаалах ажлын тогтвортой эх үүсвэрийг бий болгох”, “нөөцийн тогтвортой менежментийг төлөвшүүлэх зэрэг үзэл баримтлалыг эдгээр хуулийн төсөлд нэмэлт өөрчлөлт оруулах замаар боловсрууллаа.
1.Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн талаар:
Хууль бус үйл ажиллагааны улмаас байгаль орчны алдагдсан тэнцлийг болон байгалийн баялгийг нөхөн сэргээх зэрэгтэй холбогдон гарах зардлыг гэм буруутай этгээдээр нөхөн төлүүлэх, зохих үүргээ биелүүлээгүй албан тушаалтантай тооцох хариуцлагын тогтолцоог бий болгож байна.
Байгаль орчны аудитыг үйлдвэр, аж ахуйн нэгж байгууллагын үйл ажиллагаанд нэвтрүүлэх эрх зүйн зохицуулалтыг шинээр хуульчилж байна.
Байгаль орчинд учруулсан хохирлыг аливаа субъект нөхөн төлдөг байх, нөхөн төлбөрийг байгаль орчны улсын байцаагч ногдуулдаг байхаар зохицуулалтыг тусгалаа
Байгалийн нөөцөөс амьжиргаа нь шууд хараат байдаг хөдөөгийн ард иргэдийн байгаль хамгаалах, байгалийн нөөц ашиглах чадвар, тогтолцоог бий болгох зорилгоор иргэд сайн дурын үндсэн дээр нэгдэж, нөхөрлөл байгуулах замаар оршин суугаа газар нутгийнхаа байгаль орчин, түүний нөөц баялгийг хариуцан хамгаалж, давуу эрхтэйгээр эзэмшиж, ашиглаж болох зэрэг зарчмын ач холбогдолтой хэд хэдэн нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулж байна.
2.Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийн талаар:
Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөлд дараах зарчмын шинжтэй асуудлыг тусгалаа. Үүнд:Байгаль орчны стратеги үнэлгээний ерөнхий шаардлага, стратеги үнэлгээг гүйцэтгэх, тайланг боловсруулах, хэлэлцэх, шийдвэр гаргах, мэдээлэхтэй холбогдсон харилцааг шинээр томъёолж орууллаа.
Байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээнд оролцогч талуудын үүрэг хариуцлагыг өндөржүүлж, байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын нарийвчилсан үнэлгээний чанар, хариуцлагыг дээшлүүлэх, байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын нарийвчилсан үнэлгээний тайланг хянах, байгаль орчны менежментийн төлөвлөгөөг хэлэлцэж, батлах үйл ажиллагааг мэргэжлийн зөвлөлөөр хэлэлцүүлэх, нөлөөллийн нарийвчилсан үнэлгээ хийх эрх олгох, хүчингүй болгох, хариуцлага тооцох механизмыг чангатгах заалтуудыг тусгалаа.
Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээнд олон нийтийн оролцоо, хяналт тавих гэдэгт үнэлгээний явцын олон нийтэд мэдээлэх, стратегийн болон нөлөөллийн үнэлгээний тайланд олон нийтийн санал авах, хэрэгжилтэд хяналт тавих, хянан магадлагаа хийхтэй холбогдсон зохицуулалтыг боловсронгуй болгохыг зорьлоо.
Орон нутгийн иргэдийн оролцоог ялангуяа ашигт малтмал олборлох, боловсруулах төслийг хэрэгжүүлэхэд олон нийтийн оролцоог идэвхжүүлэх, мэдээлэл авах, мэдээллээр хангах, санал авах боломжийг тусгасан.
Байгаль орчны үнэлгээнд оролцогчдын эрх үүрэг, маргааныг шийдвэрлэхтэй холбогдсон асуудлыг зохицуулна. Төсөл хэрэгжүүлэгчийн эрх үүрэг, нөлөөллийн нарийвчилсан үнэлгээ хийх хуулийн этгээд, тэдгээрийн эрх үүргийг тодотгон тусгасан. Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хууль тогтоомж зөрчигчдөд хүлээлгэх хариуцлагыг чангатгаж, иргэн, аж ахуйн нэгж байгууллагад оногдуулах торгуулийн хэмжээг нэмэгдүүлэн тусгалаа.
3.Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тухай хуулийн төслийн талаар:
Байгалийн ургамал ашигласны төлбөрийн тухай, Ус, рашааны нөөц ашигласны төлбөрийн тухай, Агнуурын нөөц ашигласны төлбөр, ан амьтан агнах, барих зөвшөөрлийн хураамжийн тухай, Ойгоос хэрэглээний мод, түлээ бэлтгэж ашигласны төлбөрийн тухай, Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн орлогоос байгаль орчныг хамгаалах, байгалийн нөөцийг нөхөн сэргээх арга хэмжээнд зарцуулах хөрөнгийн хувь, хэмжээний тухай хуулиудаар байгалийн нөөц ашигласны төлбөртэй холбогдсон харилцааг тус тусад нь зохицуулж байгаа бөгөөд байгалийн баялаг ашиглах асуудлаар нэгэн ижил зохицуулалттай эдгээр хуулиудыг нэгтгэж Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тухай хуулийн төслийг боловсруулав.Экологийн тэнцвэрт байдлыг хангах, ус рашааны нөөцийг хамгаалах, нөхөн сэргээх зорилгоор ус, рашааны нөөц ашигласны төлбөрийн орлогоос байгаль хамгаалах, байгалийн нөөцийг нөхөн сэргээх арга хэмжээнд зарцуулах төлбөрийн орлогын хувь хэмжээг нэмэгдүүлэв.
Энэхүү хуулиар иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийг ногдуулах, түүнийг төсөвт төвлөрүүлэх, тайлагнах; Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн орлогоос байгаль орчныг хамгаалах, байгалийн нөөцийг нөхөн сэргээх арга хэмжээнд зарцуулах хөрөнгийн хувь хэмжээг тогтоох; Байгалийн ургамал, ус, ой, ан амьтны нөөцийг ашигласны төлбөртөй холбогдсон харилцааг зохицуулж байна.
“Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тухай” хуулийн төсөл боловсруулсантай холбогдуулан Байгалийн ургамал ашигласны төлбөрийн тухай хууль, Ус, рашааны нөөц ашигласны төлбөрийн тухай хууль, Агнуурын нөөц ашигласны төлбөр, ан амьтан агнах, барих зөвшөөрлийн хураамжийн тухай хууль, Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн орлогоос байгаль орчныг хамгаалах, байгалийн нөөцийг нөхөн сэргээх арга хэмжээнд зарцуулах хөрөнгийн хувь хэмжээний тухай хууль, Ойгоос хэрэглээний мод, түлээ бэлтгэж ашигласны төлбөрийн тухай хуулиудыг хүчингүй болгоно.
4.Хөрс хамгаалах, цөлжилтөөс сэргийлэх тухай хуулийн төслийн талаар:
Манай оронд ХХ зууны хоёр дугаар хагасаас эхлэн газар тариалан, уул уурхай, зам тээвэр, хот тосгоны зориулалтаар газрыг эрчимтэй ашиглаж эхэлснээс хөрсөнд үзүүлж буй сөрөг нөлөөлөл нэмэгдэж хөрсний бүтэц алдагдах, үржил шим нь буурах, бэлчээрийн талхагдал үүсэх, цөлжих зэрэг сөрөг нөлөөлөл үүсэж байна. Иймд хөрсний элэгдэл, эвдрэл, цөлжилт үүсгэж буй сөрөг нөлөөллөөс урьдчилан сэргийлэх, элэгдэл, эвдрэл, бохирдлыг бууруулах, цөлжилтөөс сэргийлэх арга хэмжээ авах, хүн амын эрүүл, аюулгүй, таатай амьдрах орчныг бүрдүүлэх, байгаль орчныг хамгаалахад хариуцлагын тогтолцоог бий болгоно.Энэ хууль батлагдсанаар хөрс хамгаалах, цөлжилтөөс сэргийлэх арга хэмжээг хууль тогтоомжоор баталгаажуулж, иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагын эрх үүрэг, хүлээх хариуцлагаа ухамсарлах, хөрсөнд сөрөг нөлөөлөл үзүүлсэн үйл ажиллагаагаа хянах, олж тогтоох, багасгах, хариуцлага тооцох харилцааг зохицуулсан эрх зүйн орчин бүрдэнэ.
Хөрс хамгаалах, цөлжилтөөс сэргийлэх хуулийн зохицуулалт нь Газрын тухай болон Газар тариалангийн тухай хуульд заасан ашиглалтын үеийн хөрс хамгаалах арга хэмжээг багтаасан илүү өргөн хүрээний зохицуулалтыг хамарч байгаагийн зэрэгцээ цөлжилтөөс сэргийлэх арга хэмжээг, хөрс хамгаалалтай нь иж бүрнээр нь авч үзсэнээрээ онцлог илүү ач холбогдолтой юм.
Уг хууль батлагдсанаар хөрсний элэгдэл, эвдрэл, бохирдол, цөлжилтийн ангилал болон үнэлгээ, шинжилгээ, хөрс хамгаалах, цөлжилтөөс сэргийлэх үйл ажиллагаа, түүнд оролцох төрийн байгууллага, иргэн, аж ахуйн нэгжийн эрх, үүрэг тодорхой болж, хөрс хамгаалах, цөлжилтөөс сэргийлэхтэй холбогдон үүссэн маргааныг хянан шийдвэрлэх, хууль бус шийдвэрийг хүчингүй болгох, хохирлыг нөхөн төлүүлэх, зөрчигчид хүлээлгэх хариуцлага тодорхой болно.
5.Усны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын тухай:
Усны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөлд дараахь зарчмын шинжтэй асуудлуудыг тусгав. Үүнд:1/ Усны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын эрх бүхий байгууллагын үүрэгт үсны ашиглах боломжит нөөцийг тогтоосны үндсэн дээр Сав газрын захиргаа ус ашиглах зөвшөөрлийг олгох усны нөөцийн төлөв байдал, чанарыг тодорхойлон үнэлгээ өгөх, нөөцийн хэмжээ, чанарын хяналт шинжилгээний улсын сүлжээг байгуулах зэрэг зохицуулалтыг шинээр тусгасан.
2/Сав газрын захиргаа нь сав газрууд дахь усны асуудлыг хариуцсан байгууллага байх бөгөөд сав газрын усны нөөцийн менежментийг хэрэгжүүлэх нэгж байх юм.
3/ Бохирдуулагч нь төлөх зарчмыг тусгана. Усны нөөцийг бохирдлоос хамгаалах гэсэн зүйлээр ус бохирдуулагч нь төлдбөр төлөх зарчмыг хэрэгжүүлэх эрх зүйн зохицуулалтын үндсийг тавина.
4/ Ус ашиглагчийн хүлээх үүргийн зохицуулалтыг шинээр оруулна. Усны нөөцийг хэмнэлттэй ашиглах техник, технологи хэрэглэх санал, санаачилгыг урамшуулан дэмжих, газрын доорх усны нөөцийг хэмнэлттэй ашиглах, усны нөөцийг бохирдохоос хамгаалах, усны сан бүхий газар, усны эх үүсвэрийг хамгаалахад зориулагдах санхүүгийн эх үүсвэрийг бүрдүүлэхюм. Мөн ус ашиглагчийн зохистой хэрэглээг тогтоох зорилгоор хоногт ашиглах усны нормативт хэмжээнээс хэтэрсэн тохиолдолд ус ашигласны төлбөрийг шатлан өсгөх хэлбэрээр нэмэгдүүлэх зохицуулалт шинээр тусгав.
5/ Усны нөөцийн нэгдсэн менежментийн санхүүжилтын эх үүсвэрийн талаар шинээр зохицуулалт хийв. Ус, рашааны ашигласны төлбөрийн орлого, ус бохирдуулсны төлбөрийн орлогоор “усны нөөцийг хамгаалах сан” бүрдүүлэн усны нөөцийг хамгаалах, бохирдлыг арилгахад зарцуулах талаар эрх зүйн зохицуулалт бий болно.
6.Ус бохирдуулсаны төлбөрийн тухай хуулийн төслийн талаар:
Ус бохирдуулсаны төлбөрийн тухай хуульд ус ашиглагч буюу ус бохирдуулж байгаа иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага хаяж байгаа бохир усаа стандартын дагуу цэвэршүүлэх тоног төхөөрөмжтэй байх, усны бохирдлоо хянах дотоодын хяналттай байх, бохир усны хяналтыг бие даан явуулах, мэдээллийг холбогдох мэргэжлийн байгууллагад илгээх, харилцан мэдээлэл солилцох зохицуулалтыг тусгав.Ус бохирдуулагч ус бохирдуулсны төлбөр төлөх, төлбөрийн хэмжээг хаягдал усны стандартыг үндэслэн Засгийн газар тогтоох, мөн зөвшөөрсөн стандартаас давсан бохир усанд нөхөн төлбөр төлөхөөр заав.
7.Ойн хуулийн талаар:
Ойн тухай, Ой хээрийг түймрээс хамгаалах тухай хуулиудыг нэгтгэн Ойн тухай хуулийн төслийг боловсруулав. Хамгаалалтын, ашиглалтын бүсийн ой болон улсын тусгай хэрэгцээний ой, түүний дэглэмийг тодорхой болгож ойн анги, иргэн, нөхөрлөл, аж ахуйн нэгж, байгууллагын эрх, үүрэг, ойг хамгаалах арга хэмжээ, түүнд оролцох төрийн бус байгууллагын оролцоо, ойг хөнөөлт шавж, өвчнөөс хамгаалах, ойд арчилгаа, цэвэрлэгээ хийх, ойн хэвийн өсөлт, нөхөн сэргэлтийг хангах, хүний үйл ажиллагааны сөрөг нөлөөллөөс хамгаалах зорилгоор ойд хориглох үйл ажиллагаа, ойг нөхөн сэргээх, үржүүлэх, мод тарьж ургуулах ажлыг зохион байгуулахтай холбогдсон харилцааг шинэчлэн томъёолов.Ойг хамгаалах эдийн засгийн хөшүүрэг, санхүүжилт, ойн баялаг, ойн дагалт нөөц ашигласны төлбөр, хураамж, ойн баялгийн нөөц ашиглах эрхийн бичиг олгосны хураамж, ой хээрийн түймрээс хамгаалах, урьдчилан сэргийлэх, ой хээрийн түймрийн шалтгаан, гаргасан этгээд, учирсан хохирлыг тогтоох, ой хээрийн түймрийн талаархи мэдээ, тайлан, иргэн, нөхөрлөл, аж ахуйн нэгж, байгууллага нь өөрийнхөө хууль бус үйл ажиллагааны улмаас ойн сан, түүний нөөцөд учруулсан шууд хохирлыг нөхөн төлүүлэх талаар болон хууль тогтоомж зөрчигчдөд хүлээлгэх хариуцлагыг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээтэй уялдуулан нэмэгдүүлэхээр хуулийн төсөлд тусгасан.
8.Амьтны тухай хуулийн төслийн талаар:
Амьтны аймгийн тухай, Ан агнуурын тухай хуулиудыг нэгтгэн Амьтны тухай хуулийн төслийг боловсруулав. Амьтныг хамгаалах хэлбэр, нэн ховор, ховор амьтныг хамгаалах, амьтныг сэргээн нутагшуулах, агнуурын амьтан агнах, барихыг хориглох хугацаа, агнуурын амьтан агнах, барихад хориглох арга, зэвсэг хэрэгсэл, агнуурын амьтан агнах, барихтай холбогдсон зарим үйл ажиллагааг хориглох, амьтны гаралтай түүхий эдийг худалдах, худалдан авахыг хориглох, амьтан өмчлөх, эзэмших, ашиглах хэлбэр, амьтныг судалгаа, шинжилгээ, соёл, урлаг, гоо зүйн зориулалтаар ашиглах, амьтны амьдралын үйл ажиллагааны хэрэгтэй чанарыг ашиглах, амьдралын үйл ажиллагааны бүтээгдхүүнийг авах зорилгоор амьтныг ашиглах, мөн ашиглах эрхийн зөвшөөрлийг хүчингүй болгох үндэслэл, амьтны цуглуулга, иргэн, нөхөрлөл, амьтны чиглэлийн мэргэжлийн болон төрийн бус байгууллагыг амьтны нөөцийг хамгаалахад оролцуулах, агнуурын амьтны сан, түүний байршил нутгийг эзэмших, ашиглах, агнуур зохион байгуулалт, түүний санхүүжилт, агнуурын амьтан агнах, барих эрх, зориулалт, агнуурын амьтан агнах, барих зөвшөөрөл, агнах, барих агнуурын амьтны тоо хэмээг тогтоох, үйлдвэрлэл, ахуйн, тусгай зориулалтаар агнуурын амьтныг агнах, барих, ангийн буу, сумны захиалга, зарцуулалт зэрэг ан амьтны нөөцийг өмчлөх, эзэмших, хамгаалах, өсгөн үржүүлэх, зохистой ашиглахтай холбогдсон харилцааг энэ хуулиар зохицуулсан.9.Хог хаягдлын тухай хуулийн төслийн талаар:
2000 онд батлагдсан Аюултай хог хаягдлын импорт, хил дамжуулан тээвэрлэлтийг хориглох, экспортлох тухай, 2003 онд батлагдсан Ахуйн болон үйлдвэрлэлийн хог хаягдлын тухай, 2009 онд батлагдсан Зарим нийлэг хальсан уутны хэрэглээг хориглох тухай хуулиудыг нэгтгэн хог хаягдалтай холбогдсон нийтлэг харилцааг зохицуулсан “Хог хаягдлын тухай” хуулийн төслийг боловсрууллаа.Хог хаягдлын тухай хуулийн төсөлд дараахь зарчмын шинжтэй асуудлуудыг тусгана. Үүнд:
Хог хаягдлыг анхан шатанд ангилан ялгах тогтолцоог бүрдүүлэх, төвлөрсөн цэг дээр хог хаягдлыг дарж булах хэмжээг багасгахын тулд юуны түрүүнд, хог хаягдлыг эх үүсвэр дээр нь багасгах, дараа нь дахин ашиглах, эцэст нь түүхий эдийн эх үүсвэр болгон дахин боловсруулах үйл ажиллагааны зохицуулалт бий болно. Хог хаягдлын тогтвортой менежментийг бүрдүүлэх суурь нөхцөл болох үйлдвэрлэгч, хэрэглэгчийн эрх, үүргийг хуульчлан тогтоолоо. Хог хаягдлыг цуглуулах ангилан ялгах, тээвэрлэх, устгах, боловсруулах үйл ажиллагааг санхүүжүүлэх эх үүсвэрийг бүрдүүлэх эрх зүйн орчинг бий болгоно. Хог хаягдлын талаар хяналт шинжилгээ, үнэлгээ мэдээллийн нэгдсэн сүлжээ, сантай болох асуудлыг тусгана. Хог хаягдлын тухай хууль тогтоомж зөрчигчид хүлээлгэх хариуцлагын хэмжээг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээтэй уялдуулан нэмэгдүүлж тусгана.
10.Агаарын тухай хуулийн төслийн талаар:
Агаарын тухай хууль, Нийслэлийн агаарын бохирдлыг бууруулах тухай хуулиудыг нэгтгэн Агаарын тухай хуулийг боловсруулав. Агаарын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслөөр хүрээлэн байгаа агаарыг хамгаалах, бохирдохоос урьдчилан сэргийлэх, агаар бохирдуулах бодисын хаягдлыг бууруулж хяналт тавих, агаарын бохирдлыг бууруулахад чиглэсэн арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэхтэй холбогдсон харилцааг зохицуулах бөгөөд төсөлд дараахь зарчмын шинжтэй асуудлыг тусгана. Үүнд:Агаарын чанарын мэргэжлийн алба, түүний чиг үүрэг, агаарын чанарын тухай мэдээлэл, агаарыг хамгаалах арга хэмжээ, агаарын чанарыг сайжруулах бүсийн ойлголт, агаарын бохирдол, физикийн сөрөг нөлөөлөл ноцтой нэмэгдсэн үед авах арга хэмжээний талаар, мөн агаар бохирдуулсны нөхөн төлбөр, хүлээлгэх хариуцлагыг тодорхойлов. Агаарын бохирдлыг бууруулах талаар иргэдэд үзүүлэх урамшуулал, дэмжлэгийг хэрхэн үзүүлэх зэрэг зохицуулалтыг тусгасан болно.
Дээр дурдсан хуулиудыг одоогийн мөрдөж байгаа бусад хуулиудтай уялдуулах зорилгоор Агаарын бохирдлын төлбөрийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай, Татварын Ерөнхий хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хууль, Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуульд өөрчлдөлт оруулах тухай, Засгийн газрын тусгай сангийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хууль, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай, Гамшигаас хамгаалах тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай, Галын аюулгүй байдлын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийг хамтад боловсруулаад байна. Эдгээр хууль батлагдсанаар нэг салбарын ижил зохицуулалт бүхий олон хуулийг нэгтгэсэн нэг хуультай болж, хууль хоорондын давхардал, зөрчил арилж, уялдаа холбоо сайжрах болно.
БАЙГАЛЬ ОРЧИН, АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛЫН ЯАМ
Сайт болон мэдээ таалагдсан бол Like хийгээрэй. Баярлалаа.
Түгээх Biznetwork сүлжээнд санал болгох
ТweetTwitter сүлжээнд цацах
| “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн үндэсний хөтөлбөр”-ийн ажлын төлөвлөгөөг баталлаа |
|---|
Монгол Улсыг дэмжин дэлхийн дулаарлын эсрэг тэмцэгч, энэ аяныг санаачлагч, Канад улсын иргэн Satish Sikha, "Мiss world-2008" тэмцээний тэргүүн дэд байрын шагналт, дэлхийн мисс, Энэтхэг улсын гоо бүсгүй Parvathy Omanakuttan, Косова улсын иргэн, хүмүүнлэгийн ажилтан мисс Таrакu Morena, Монтенегро улсын иргэн, хумүүнлэгийн элч мисс Stanisic Nina нар энэхүү үйл ажиллагаанд оролцсон бөгөөд аяныг цаашид 21 аймаг, сум дүүрэгт өрнүүлэхээр төлөвлөжээ. Байгаль орчны сайд Л.Гансүх энэ үеэр “Ногоон торгон тууз” аянд үзэл бодол, дуу хоолойгоороо нэгдсэн эдгээр бүсгүйчүүдэд “Байгаль орчны элч” сертификат гардуулсан аж. 
СГЗ-ийг Нийслэлийн Засаг даргын орлогч Да.Ганболд тэргүүлж байгаа бөгөөд өнөөгийн байдлаар Туул голын асуудлыг хариуцан ажиллах тусгайлсан байгууллага тул түүний ашиглалт, хамгаалалтын бүхий л ажилд хариуцлагатай оролцож, үйл ажиллагааг зохицуулах үүрэгтэй юм.
Түүнчлэн, тухайн газраа суурьшил бий болгосон аж ахуйн нэгжийг дахин нэмж суурьшил бий болгохгүй байх, 2015 он гэхэд газраа чөлөөлөх талаар Налайх дүүрэг, Төв аймгийн Эрдэнэ сумын засаг дарга нарт аж ахуйн нэгжүүдийн судалгааг хүргүүлэн хамтран ажиллаж байна.
Одоо тус байгууламж дээр технологийн шинэчлэлийн нэгдүгээр шат дуусч, улсын мэргэжлийн хяналтын газраас 14 үйлдвэрт нь ажиллах зөвшөөрөл олгосон боловч бүх үйлдвэрүүд зэрэг ажилласнаас шалтгаалан асуудал үүсчээ. Эхний станцын хувьд усанд автаж, тохируулгын ажил хийгдэх боломжгүй нөхцөл байдал үүсчээ. Иймд түр хугацаагаар зогсохыг арьс ширний үйлдвэрүүдэд сануулаад ч нэмэр болоогүй гэнэ. Арга аа бараад өнөөдөр эрх мэдэлтэй дарга нарыг авчирч ийнхүү хайнааг нь хагаллаа. 
Тэрбээр захидалдаа “Япон улсад болсон газар хөдлөлт, цунамийн улмаас олон хүний эрдэнэт амь нас эрсдэж, их хэмжээний эд материалын хохирол учирсанд Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яамны нэрийн өмнөөс болон хувиасаа эрхэмсэг сайд танд болон танаар уламжлан Японы ард түмэнд гүн эмгэнэл илэрхийлье. Байгалийн гамшиг тохиолдсон энэ хүнд цагт манай байгаль орчны салбарын хамт олон сэтгэл зүрхээрээ Японы ард түмэнтэй хамт байгаа бөгөөд дэмжлэг, туслалцаа үзүүлэхэд бэлэн байна. Японы ард түмэн байгалийн гамшгийн хохирлыг богино хугацаанд арилгаж, энэхүү хүнд сорилтыг зориг тэвчээртэйгээр даван туулна гэдэгт итгэлтэй байна” гэжээ. 
Дэлхийн аялал жуулчлалын хамгийн том үзэсгэлэн яармаг болох Берлиний ITB үзэсгэлэн Европын аялал жуулчлалын зах зээлд бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээ сурталчлах бололцоог аливаа улс оронд олгодог. Дэлхийн 187 орны 1100 гаруй аялал жуулчлалын байгууллага, компани энэ үзэсгэлэнгээр өөрсдийн аяллын газар нутаг, бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг сурталчлан борлуулдаг. Үзэсгэлэнд оролцогчид бараг зургаан их наяд еврогийн аялал жуулчлалын худалдаа, хэлцэл хийдэг байна. 2010 онд уг үзэсгэлэнг 179351 хүн үзсэн статистик мэдээ гарчээ. Мөн дэлхийн 89 улсын 7200 гаруй сэтгүүлч, хэвлэл мэдээллийнхэн үзэсгэлэнг сурталчилсан байна.Европын жуулчдын сонирхол татах нэг улсыг жил бүрийн Берлиний ITB үзэсгэлэнгийн түншээр сонгож, сурталчилгааг нь өргөн хүрээнд дэмжин явуулдаг. Энэ нь тухайн улсын аялал жуулчлалын өрсөлдөх чадварыг сайжруулах, улмаар жуулчдын тоог нэмэгдүүлэхэд онцгой ач холбогдолтой болдог.
Үзэсгэлэнгийн үеэр Монгол Улс дараах томоохон арга хэмжээнүүдийг зохион байгуулж байна. Үүнд: Монголын үндсэн талбай болох 26С танхимын 130 м2 талбайд тур оператор компаниудыг нэгдсэн зохион байгуулалттай оролцуулах, 10.2 дахь Соёлын танхимын 30 м2 талбайд Монголын урлаг, соёлыг танилцуулах арга хэмжээг 5 өдрийн турш зохион байгуулах, 4.1 дэх Экотуризмын танхим болох 21 м2 талбайд Монголын адал явдалт байгалийн аяллын талаар танилцуулга, шоу үзүүлбэрийг 5 өдрийн турш зохион байгуулах;Үзэсгэлэнгийн бүх өдөр Монголыг сурталчлах урлаг соёлын иж бүрэн арга хэмжээг үзэсгэлэнгийн танхимд төдийгүй Берлин хотын бусад газарт зохион байгуулах;Үзэсгэлэнгийн эхний өдөр буюу 2011 оны 3-р сарын 9-нд “Монголын форум” арга хэмжээг Ай Ти Би-Берлиний үзэсгэлэнгийн танхимд тусгайлан зохион байгуулах, “Монголын форум” арга хэмжээний төгсгөлд хүндэтгэлийн хүлээн авалт зохион байгуулах;Берлин хотын төвд уран зургийн галлерейн тусгай үзэсгэлэнгийн нээлт хийх;Үзэсгэлэнгийн соёлын түнш орноор оролцож буйтай холбогдуулан Берлин хотын төвд Германы төр засаг, бизнесийн төлөөлөл болон хэвлэл мэдээллийнхэнд зориулсан 200 хүний хүлээн авалт зохион байгуулах;Ай Ти Би үзэсгэлэнгийн байранд хэвлэлийн бага хурал зохион байгуулах;Берлин хотын Худалдаа, аж үйлдвэрийн танхимтай хамтран Монголын “Эдийн засгийн өдөрлөг” арга хэмжээ зохион байгуулах /яамдын төлөөлөл, хувийн хэвшлийн компаниудыг оролцуулна/ зэрэг ажил хийгдэнэ. 
Өндөр хэмжээний уулзалтад БОАЖ-ын сайд Л.Гансүх хэлсэн үгэндээ эмзэг, хөгжиж буй бусад орны нэгэн адил Монголд байгаль орчин, экосистем, нийгэм эдийн засагт УАӨ хүчтэй нөлөөлж, ган, зуд, цөлжилт улам эрчимжин, улс орны тогтвортой хөгжилд ихээхэн хохирол учруулж байгааг тэмдэглээд, УАӨ-ийн улмаас учирч буй саад бэрхшээлийг даван туулахад хөгжиж буй орнуудад шаардлагатай техник технологи, хөрөнгө санхүүгийн асуудлыг шийдвэрлэхэд Канкуны Бага хурал чухал үүрэгтэйг онцлов.
Харин Киотогийн протоколыг цаашид үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлж, хүлэмжийн хийн ялгаралтыг бууруулахад өндөр хөгжилтэй орнуудын цаашид хүлээх үүргийн талаар талууд санал зөрөлдөөнтэй хэвээр байна. Тухайлбал, Канад Улс, Япон Улс, ОХУ Киотогийн протоколын хүрээнд шинэ үүрэг хүлээхгүй гэв. АНУ-д Киотогийн протоколд өнөө хүртэл нэгдээгүй байгаа билээ. Латин Америкийн зарим орон хэрвээ дээрх орнууд Киотогийн протоколын хүрээнд хүлэмжийн хийн ялгаралтыг бууруулах талаар шинээр үүрэг авахгүй бол өөр бусад асуудлаар байгуулах гэрээ хэлэлцээрт нэгдэхгүй хэмээн мэдэгдэв.
ги удирдсан багш нар оролцон юм. Энэ ажлын хүрээнд Булган уулын дурсгалт газрын баруун зүүн талаас ундран гардаг “Ганц мод”, “Жамган” зэрэг рашаан булгуудын орчмын хог хаягдлыг цэвэрлэв.
ичгээр мэдэгдэн, арга хэмжээ авч өгөхийг хүссэн тухай өмнө бид мэдээлсэн.
Ирэх жилийн 3-р сард Берлинд болох Ай Ти Би (ITB) үзэсгэлэнд Монгол Улс соёлын түнш орноор оролцохоор болсныг сайд тэмдэглэлт өдрөөр салбарынхандаа дуулгалаа. Үзэсгэлэнгийн үеэр Монголын гадаад сурталчилгаа, соёлын хөтөлбөрийг хамгийн идэвхтэй түвшинд зохион байгуул
үеэрээ тус аймгийн Жаргалант, Буянт, Манхан сумдад хэрэгжиж буй “Ногоон хэрэм” үндэсний хөтөлбөрийн эхний таван жилийн ажлын явц байдалтай танилцлаа. 
“Ногоон хэрэм”-ийн зурвасын анхны шанг 2005 онд Ховд аймагт Чандмань, Зэрэг сумдад татаж, хөтөлбөрийн нээлт, үзүүлэх сургуулийг хийж байв. Тус аймагт “Ногоон хэрэм” үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд ойжуулалт, байгалийн сэргэн ургалтад туслах ажлыг Ховд Сафари ХХК, Үр жимс хоршоо, Ачит алтан хундага нөхөрлөл, Тольтон бургуйд нөхөрлөл, Хишиг шагай ХХК, Ховд тур ХХК, Батмодмөнх ХХК, Ой ан интернэйшнл ХХК зэрэг аж ахуйн нэгжүүд гүйцэтгэж байна. Одоо нийт 95 га талбайд хөтөлбөрийн үйл ажиллагаа явагдаж, орон нутгийн уур амьсгалд зохицсон мод бут сөөгийг 5 мод үржүүлгийн газарт үржүүлж байна. 
Аймгийн хэмжээнд мод үржүүлгийн талбайн хэмжээ 34.5 га-д хүрч, төрөл бүрийн навчит модны 700 мянга гаруй тарьц, суулгац ургуулж, булаг шандны эхийн хамгаалалт, тариалангийн газрын хамгаалалтын зурвас, ойжуулалт, “Ногоон хэрэм”-д тарих сайн чанарын суулгацын хангалттай нөөцтэй болоод байна. Хамгийн чухал нь, байгуулсан ногоон хэрмийн үр шимийг олон хүн хүртэж, амьдрал ахуйгаа дээшлүүлж буй талаараа салбарын сайдад биечлэн танилцуулав.
оны дарга Л.Гансүх энэ сарын 16-20-нд Турк Улсад ажлын айлчлал хийв. Тэрбээр Туркийн Байгаль орчин, ойн сайд Вэйсэл Эроглутай Истанбул хотод уулзаж “Орхон говь” төслийн техник, эдийн засгийн үндэслэлийг хамтран гаргах талаар ярилцав. Хоёр улсын мэргэжилтнүүд сүүлийн хоёр жилийн турш хамтран ажиллаж, дээрх төслийн техник, эдийн засгийн үндэслэлийн техникийн үзүүлэлтүүдийг гаргасан бөгөөд энэ ажлыг Туркийн засгийн газрын санхүүжилтээр үргэлжлүүлэн дуусгах талаар ирэх 10-р сарын 25-26-нд Улаанбаатарт болох Монгол, Туркийн Эдийн засаг, худалдааны хамтарсан хорооны ээлжит VI хуралдаанаар хэлэлцэн шийдвэрлэхээр болов. Хамтарсан хорооны уг хуралдааны үеэр Монгол, Туркийн бизнес эрхлэгчдийн уулзалт зохиохоор Туркийн Эдийн засгийн гадаад харилцааны зөвлөл ДЭИК-ийн холбогдох хүмүүстэй уулзахдаа Л.Гансүх сайд тохиролцов. ДЭИК уг уулзалтыг МҮХАҮТ-тай хамтран зохиох бөгөөд Туркийн бизнес эрхлэгчдийг уулзалтад оролцохыг уриалж уриалга гаргаснаа манай сайдтай уулзах үеэрээ зарлав.
Түүнчлэн, аялал жуулчлалын салбарын орлого 158.6 сая ам.доллар болж, 14.1 хувиар өсчээ. Бүс нутгуудаас ирсэн жуулчдын тоо 19-52 хүртэл хувиар өссөн үзүүлэлт гарлаа. 
нд өмнөд ба зүүн Ази болон Номхон далайн орнуудаас хамгийн олон буюу 145 мянган жуулчин манай улсад зочилжээ. Харин жуулчдын зах зээлийн голлох орнуудыг өмнөд хөрш маань тэргүүллээ. Манай улс аялал жуулчлалын салбараасаа энэ онд 125 мянган ам.доллар олоод байна. Энэ нь өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад 25 хувь өссөн үзүүлэлт юм.
(БОАЖЯХМА)- БОАЖ-ын сайд Л. Гансүх шилдэг нөхөрлөлүүдийг өөрийн нэрэмжит шагналаар шагнаж урамшууллаа.
ин, аялал жуулчлалын сайд Л.Гансүх Засгийн газрын гишүүдэд танилцууллаа. 
(БОАЖЯХМА)- НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын шадар туслах, НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөрийн Захирагчийн орлогч бөгөөд НҮБХХ-ийн Ази, Номхон далайн бүсийн товчооны захирал ноён Ажей Чибберийн албан ёсны айлчлалын хүрээнд БОАЖ-ын сайд Л.Гансүхтэй өнөөдөр уулзлаа.
нутгийн иргэд, Орхоны хөндийн Байгалийн цогцолборт газрын хамгаалалтын захиргаанаас удаа дараа мэдээлэл ирүүлсэн юм.
эй танилцаарай. 
хин их ууршилт явагдаж байна гэсэн судалгаа гарчээ. Энэ нь цөлжилт үүсгэх үндсэн нөхцөлийн нэг болдог.
энэ хуулийг хэрэгжүүлэхийн тулд агаарын чанарыг хянах чадавхи гол асуудал болно. Сүүлийн гурван жилд БОАЖ-ын салбарт агаарын чанар хянахад зориулсан хөрөнгө оруулалт багагүй хийгдээд байгаа юм. Тухайлбал, Улаанбаатар хотын агаарын чанарыг 10-аад үзүүлэлтээр хянаж хэмждэг иж бүрэн 5 суурин, 1 хөдөлгөөнт харуулыг Франц улсын зээлээр авахаар тохирсон. 
амтран зохион байгуулсан юм. Пост тохижуулах ажилд аяллын багийн 70 гаруй хүн оролцож, замын хязгаарлалтын шонгууд босгох, тэмдэг сэргээх, постын байрны хаалга, цонх засварлан будах, орчны хог цэвэрлэх зэрэг ажлыг хамтын хүчээр амжууллаа.Үүний зэрэгцээ пост хариуцсан байгаль хамгаалагчийг Жи-Мобайлын суурин холбооны аппаратаар хангасан нь үнэтэй хөрөнгө оруулалт болсон. “Тэнүүн тур” ХХК-иас ийнхүү хамтран ажилласан нь жуулчлалын улирал эхэлж буй энэ үед бусад аялагч, жуулчдад үлгэр дуурайлтай сайхан үйлс боллоо гэж Хамгаалалтын захиргааныхан сайшааж байна.Энэ үйл ажиллагааг “Боловсрол” суваг телевизийнхэн сурвалжлан нэвтрүүлэг бэлтгэж олон нийтэд хүргэсэн байна. 
Ховд аймгийн Мянган угалзатын нурууны байгалийн цогцолборт газрын хамгаалалтын захиргааны хэсэгт УАЗ-469 авто машин гардууллаа. 
хөтөлбөрийн газраас “Дагуурын хээр дэх SCAPE төсөл”-ийг хэрэгжүүлэх гэж байна.
, Сүхбаатар, Өмнөговь, Говь-Алтай, Ховд аймгуудад ажиллуулж байгаа билээ.Үүн дээр нэмээд 2009-2010 онд цаг уурын хөдөлгөөнт радар 4 ширхэгийг Завхан, Хэнтий, Сэлэнгэ, Өвөрхангай аймагт ажиллуулахаар БОАЖ-ын сайд Л.Гансүх дээрх аймгуудын Ус цаг уур, орчны шинжилгээний албаны дарга нарт хүлээлгэн өглөө. 
шиглах 59 эрх цуцаллаа.
ь хамгаалал-2010” уулзалт болж байна. Монгол Улсын Засгийн газар болон Нидерландын Вант улсын Засгийн газрын Итгэлийн сангийн санхүүжилтээр Дэлхийн банктай хамтран БОАЖЯ-наас "Байгаль орчны шинэчлэл-2" төслийн хүрээнд хэрэгжүүлж буй энэ хурлыг АНУ-ын The Tributary Fund, МБШТөв Гандантэгчэнлин хийд, Шашин ба байгаль хамгаалах холбоо хамтран зохион байгуулж байна.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн 2010 оны 4 дүгээр сарын 14-ний өдрийн “Мод тарих үндэсний өдөр зарлах тухай” 63 тоот зарлиг болон “Ойн тухай хууль”-ийн 28 дугаар зүйлийн 1 дэх “Аймаг, нийслэлийн засаг дарга бүх нийтээр мод тарих сарын ажлыг жил бүр зохион байгуулж, 16 насанд хүрсэн иргэн бүр 1, аж ахуйн нэгж, байгууллага 5-аас доошгүй мод тарьж ургуулах, услах, арчлах бөгөөд өөрийн хүчээр гүйцэтгэх боломжгүй тохиолдолд зардлыг хандивлана” гэсэн заалтыг хэрэгжүүлэх зорилгоор 2010 оны 5-р сарын 15-ны өдөр бүх нийтээр мод тарих ажил орон даяар өрнөсөн.
ронгуй болгоход дэмжлэг үзүүлэхээр тохирсон. Эл ажлын шугамаар Л.Гансүх сайд өнөөдөр БНСУ-ын Байгаль орчны корпорацийн Даян дэлхийн байгаль орчны хамтын ажиллагааны багийн менежер ноён Лий Хуун, туслах менежер Канг Жонгл нарыг хүлээн авч уулзлаа.
эдэвт уулзалт ярилцлагыг Дархан-Уул аймагт энэ сарын 9–10–ны өдрүүдэд зохион байгууллаа.Хуралд ОХУ-ын талаас Буриадын бүгд найрамдах улс, Тувагийн бүгд найрамдах улс, Өвөр Байгалийн хязгаараас ирсэн төлөөлөгчид оролцлоо. Харин Монголын талаас БОАЖЯ, Ойн газар, Хөвсгөл, Сэлэнгэ, Булган, Дархан-Уул аймгуудын засаг дарга болон удирдах шатны төлөөлөгчид ирсэн. Сүүлийн жилүүдэд Монгол–Оросын хил дагуух бүс нутгаар ой, хээрийн түймэр олон удаа гарч, зарим тохиолдолд хил дамнасан том түймэр болон өргөжин тэлж, хоёр улсын хил орчмын байгалийн экологи–эдийн засагт үлэмж хэмжээний хохирол үзүүлж байгаа юм. Тухайлбал, 2006–2009 оны хооронд Дорнод, Сэлэнгэ, Хэнтий, Хөвсгөл, Увс, Завхан зэрэг аймгийн улсын хил дагуух бүс нутгаар нийт 39 удаагийн түймэрт 4 сая орчим ой хээрийн талбай тус тус шатсан байна. Дархан–Уул аймагт болсон олон улсын уулзалт семенарын үр дүнд мэдээлэл солилцоог сайжруулах, хил дамнасан түймрээс урьдчилан сэргийлэх сурталчилгаа зохион байгуулах, хохирлыг төлүүлэх, гал унтраахад хоёр улсын талаас оролцох хүмүүсийг түр нэвтрүүлэх зэрэг олон чухал асуудал хэлэлцэж, санамж бичигт гарын үсэг зурлаа. 
гарын үсэг зурах ёслол БОАЖЯ-ны Хурлын танхимд өчигдөр боллоо. ОХУ-ын талаас Буриадын бүгд найрамдах улсын Засгийн газрын Байгалийн нөөцийн сайд Б.Д.Ангаев, ОХУ-ын Буриадын БНУ-ын Аялал жуулчлалын агентлагийн дарга
боловсруулж хаягдалгүй ашиглах, Монголд модон шахмал түлшний үйлдвэрлэл хөгжүүлэх, навчит, шилмүүст модны тарьц суулгац үржүүлгийн газар байгуулах, Байгаль нуурыг тэтгэдэг Сэлэнгэ мөрөн болон хил дамнасан усны объектуудад ариун цэвэр, халдварт өвчний улсын хяналт хэрэгжүүлэх зэрэг ач холбогдол ихтэй томоохон ажлуудыг энд дурьдаж болох юм.
Жанхайн шалган нэвтрүүлэх боомтын ногоон бүсийг хөгжүүлэхээр тохиров. 
илгээв.
өчигдөр болж өндөрллөө. Сургалтад 24 тусгай хамгаалалтын нутгийн захиргаад болон 21 аймгийн БОАЖ-ын газрын нягтлан бодогчид хамрагджээ.
үйцэтгэсэн томоохон ажлуудын гүйцэтгэл, үр дүн, энэ оны ажлын төлөвлөлттэй танилцаж, холбогдох заавар, зөвлөмжийг өглөө. Тухайлбал, өмнөх онд УИХ-аас батлагдан гарсан “Ойн сав болон усны эх бүрэлдэх газруудад ашигт малтмал хайх олборлохыг хориглох тухай” хуулийн хэрэгжүүлэхэд Усны газрын хийж гүйцэтгэх ажлуудад анхаарах зүйлсийг нарийн ярилцаж тогтсон байна.
-Яагаад заавал энэ зуухнуудыг Баянгол дүүргийн 16-р хороонд туршиж байгаа юм бэ?
Өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд Байгаль Орчин Аялал Жуулчлалын сайд Л.Гансүх өөрийн сонгогдсон тойрог Дархан-Уул аймгаар явж, Шарын гол, Орхон, Хонгор сумдаар явлаа.
БОАЖЯ-ын сайд Л.Гансүх шарын гол сумаар орсныхоо дараагаар Хонгор сумын нутгаар орсон байна. Хонгор суманд өвөлжилт бас л хүндэрч, иргэд зутруухан өвөлж байна. Энэ жил тус сум нийт 135973 толгой мал тоологдсон байна. Тус сум нь нийтдээ 16,3 мянган тонн өвс нөөцөлснөөс одоогийн байдлаар 40 хувийг нь хэрэглэчхээд байгаа юм байна. Харин цэвэрлэгээний хаягдал тэжээлийн буудай 40 тонн, хивэг 30 тонны нөөцтэй байгаа юм байна. Энэ нөөц энэ өвлийн хүйтэн, хаварт хаана ч хүрэхгүй, улсаас өвс, тэжээлийн тусламж үзүүлэх хүсэлт Засаг дарга тавилаа. 
хөндөн ярилаа. Тухайлбал, Аялал жуулчлалын боловсон хүчин бэлтгэдэг 50 гаруй сургууль байгаа ч сургалт чанаргүй байгааг шийдвэрлэхийн тулд их дээд сургуулиудын сургалтын хөтөлбөрт яамны зүгээс стандарт тогтоож өгөх, энэ ажилд ТББ-уудын чадварлаг мэргэжилтнүүдийг татан оролцуулах хэрэгтэй байгааг хэлж байлаа. Мөн орон нутагт салбарын боловсон хүчин дутагдалтай байгааг шийдвэрлэхийн тулд иргэний нийгмийн байгууллагууд дахь мэргэшсэн чадварлаг хүний нөөцийг зөв хуваарилан ашиглах бодлогын алхам хийхийг Яамны удирдлагуудаас хүсэж байв.
эрлэлд санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэх, 2-р цахилгаан станцыг түшиглэн коксжих нүүрсний үйлдвэр байгуулах төсөл хөтөлбөрөө танилцуулав. Дараа нь ажлын дэд хэсгийн ахлагч нар чиглэсэн асуудлаараа танилцуулга хийж, ажлын хэсгийн гишүүд санал бодлоо илэрхийлэв.
асуудлаа хэлэлцэн, шинэ ерөнхийлөгчөө сонголоо. Ингээд тус холбооны ерөнхийлөгчөөр БОАЖ-ын сайд Л.Гансүх сонгогдсон байна.
явдалт спорт аяллын холбооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, Олон улсын хэмжээний мастер Б.Жияандорж ахалж байна.
асуудлаар өнөөдөр холбогдох мэргэжлийнхэнтэй уулзлаа. Уулзалтад ЗТБХБЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга тэргүүтэй мэргэжлийн байгууллагын болон Таван толгой, Оюутолгой, Энержи ресурс, Эрдэнэс МГЛ, Нүүрсний зам зэрэг компанийн төлөөлөл оролцлоо.
оос “Эх дэлхийн цаг” үйл ажиллагаа зохион байгуулж эхэлсэн билээ. Гол уриалга нь “гэрлээ унтраа”. 
сэтгэл санаа нэг буйгаа харууллаа. Энэ санаачилгад энэ жил Монгол Улс анх удаа нэгдэж оролцсон юм. БОАЖЯ, Нийслэлийн Засаг даргын тамгын газар, Дэлхийн байгаль хамгаалах сан (WWF)-гийн Монгол дахь хөтөлбөрийн газраас хамтран зохион байгуулсан энэхүү арга хэмжээ өнгөрсөн бямба гарагийн 20:30 цагт Сүхбаатарын талбайд “Эх дэлхийн цаг”-т зориулан талбайн орчмын гэрлүүдийг унтрааж, лаатай үдэш боллоо. Энэ нь монголчууд дэлхий нийттэй сэтгэл зүрхээрээ нэгдэж байгаагаа илэрхийлсэн томоохон арга хэмжээ боллоо. БОАЖ-ын сайд Л.Гансүх Сүхбаатарын талбайд “Эх дэлхийн цаг” арга хэмжээг нээж хэлсэн үгэндээ “эх дэлхийгээ болон хүн төрөлхтөнөө аврахын тулд Засгийн газар төдийгүй ТББ, бизнесийн байгууллага, иргэд бид бүгдээрээ сэтгэл зүрхээрээ нэгдэж чаддаг юм гэдгийг харуулах арга хэмжээний нэг нь “Эх дэлхийн цаг” юм” хэмээн онцолсон юм.
тед нарын хооронд Оюутолгойн ордыг ашиглах Хөрөнгө оруулалтын гэрээг 2009 оны 10 дугаар сарын 6-нд байгуулж гарын үсэг зурсан. Энэ хугацаанд Монгол Улсын Засгийн газар болон Хөрөнгө оруулагч талууд шаардлагатай арга хэмжээнүүдийг авч ажиллав. Хөрөнгө оруулалтын гэрээ хүчин төгөлдөр болох 6 сарын хугацаанд хэрэгжүүлсэн ажлын үр дүнг Засгийн газрын хуралдаанд танилцууллаа. 
26-ны өдрүүдэд Холбооны Бүгд Найрамдах Герман улсын Франкфурт, Бонн, Берлин хотноо ажлын айлчлал хийлээ.
хөгжлийн байнгын хорооны дарга ноён Др.Кристиан Раактай Монгол орны тусгай хамгаалалттай газар нутаг, түүний менежментийн арга барилын талаар ярилцсан юм. Түүнчлэн, Холбооны улсын парламентын гишүүн, Төв Азийн бүлгийн дарга зэрэг албаны хүмүүстэй уулзаж, хоёр орны олон жилийн түүхт хамтын ажиллагааг хэрхэн хөгжүүлэх талаар болон монгол оронд тулгамдаж буй уур амьсгалын өөрчлөлт, зуд, байгаль орчны салбарт тулгамдаж буй асуудлуудыг хэрхэн шийдвэрлэх талаар санал солилцов. Уулзалтуудаас хоёр орон уул уурхай, нөхөн сэргээлт, байгалийн аялал жуулчлал хөгжүүлэх чиглэлээр хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэх нь зүйтэй гэж онцлон тэмдэглэлээ.
