УИХ-ын чуулганы /2026.10.23/-ны өдрийн хуралдаанаар Стандартчилал, техникийн зохицуулалт, тохирлын үнэлгээний итгэмжлэлийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг хэлэлцлээ.
Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийллээ.
УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэболд:
Нэгт, 2004 оны 4 сарын 28-нд НҮБ-ын аюулгүйн зөвлөлөөс гам төрлийн импорт, экспортын бараанд хяналт тогтоох тухай. Д.Энхтүвшин гишүүн бид 2 үүн дээр хуралд оролцсон. Энэ зүйл хуультай яаж холбогдож байгаа вэ? 15, 40 дүгээр тогтоолыг хэрэгжүүлэх нь хэрвээ хууль болоод батлагдвал Стандартын хуультай ямар нэгэн харилцан хамаарал юу байна.
Хоёрт, Дэмжүүштэй сайн талууд энэ хуулийн зохицуулалтад орж ирж байгаа тэрийг хүлээн зөвшөөрнө. Гэхдээ стандартчиллын баримт, бичиг зохиогчийн эрхэд хамаарахгүй гэчхээд үндэсний стандарт нээлттэй үнэ төлбөргүй гэсэн ийм хоёрдмол зохицуулалт байгаад байна. Үүний хооронд зөрчил үүсвэл яах юм. Дараа нь, гадаадын стандартын албан ёсны монгол орчуулгыг бүртгүүлэх 18 сарын дотор үндэсний стандарт болгуулах гээд 8.1-ээс 8.3 дээр байна. Шинжлэх ухаан, технологи, инновац ямар хурдтай хөгжиж байгаа билээ, 1,8 жил гэдэг ямар урт хугацаа билээ, үүн дээр хүмүүст хугацаа алдах хүнд суртал гаргах, тухайн зүйлийн ач холбогдол, үнэ цэн буурах хандлага гарах уу үгүй юу. Стандарт сонгох гэж заасан байгаа гэтэл сонгосон стандартын шаардлагыг хангана. Харин хууль техникийн зохицуулалт эш татсаныг хуультай адил хүчинтэй гэсэн байгаа. Эшлэлийн хүрээ редакцын хувилбараар тодорхойгүй нөхцөл байдал харагдаж байна. Өөрөөр хэлбэл сайн дурын стандарт ба заавал мөрдөх стандарт хооронд үл ойлголцол, зөрчил, хийдэл гарах уу?
Техникийн зохицуулалтыг ЗГ батална, боловсруулах аргачлалын стандартаар тогтооно гэчихсэн байгаа. Үүн дээр санал авах хугацаа төслийг нийтлэх санал хэлэлцэх яаралтай нөхцөлийн механизм дутуу бол механизмын маргаан шийдвэрийн чанартай эрсдэлүүд үүсэж болзошгүй гэх мэт дотроос нь асуултууд байна. Монгол Улсын 330 сум, Төв Asian Highway 3 буюу Азийн хурдны зам дамжин өнгөрч байгаа 16 сум байна. Жишээ татъя. Сэлэнгэ аймгийн Баянгол сум буюу бидний хэлдгээр Баруунхараагийн ЭМТ-ийн эмч эрхлэгч н.Баярмаа гэдэг хүний бид нарт хэлж байгаа санаа. Тэнд нийт эмнэлгийн зардал, үйлчилгээний 70% нь Баянгол сумын иргэдэд биш дамжин өнгөрч байгаа хүмүүст зарцуулагдаад байна. Тэнд осол аваар янз бүрийн яаралтай түргэн тусламжийн юм гардаг. 330 сумын яг зорьж очдог сум байна. Говь-Алтай аймгийн Тонхил сум гэдэг шиг. Тэнд иргэд нь хүртээмжтэй төсвийг хуваарилсан байхад үндсэн тэнд байгаа уугуул суугуул иргэдээсээ гадна дамжин өнгөрч байгаа газар хамаг төсөв нь зарцуулагдчихдаг. Ийм гомдол Төв аймгийн Баян, Эрдэнэ сумаас, Баянчандмань сумаас, Сэлэнгийн Баруунбүрэнээс, Дарханы Хонгор сумаас ирж байгаа юм.
Стандарт гэдэг нэг талаасаа байх ёстой зүйлийг тавихаасаа гадна төсөв дээр хамгийн чухал зүйл болчхоод байгаа. Хүний эрхийг хангах эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах стандартын асуудлууд, төсвийг хүртээмжтэйгээр төсөөлөөд, хөгжлийн хөтөлбөртөө тусгаад, төсөв болгож гараад зайлшгүй тохиолдолд тодотгоход энэ стандартууд хэрэгтэй болчхоод байна. Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалд төсөв нийцнэ гэсэн стандартыг заачихсан мөртөө хэмжих нэгж нь тодорхойгүй байгаа.