Ц.Сандаг-Очир: Монгол Улсын газар нутгийг хамгаалах хамгийн оновчтой шийдлийн нэг нь тусгай хамгаалалтад авах явдал

Монгол Улсын газар нутгийг хамгаалах хамгийн оновчтой шийдлийн нэг нь тусгай хамгаалалтад авах явдал юм.  Харин хамгаалалтад авсан газраа үр дүнтэй хамгаалахын тулд тэнд ажиллаж буй хүмүүсийн чадавхжуулж, үйл ажиллагааны бие даасан байдал, санхүүжилтийн боломжийг нэмэгдүүлэх нь чухал.

Энэ зорилгын хүрээнд яг 20 жилийн өмнө Говийн бага дархан цаазат газрын хамгаалалтын захиргаа байгуулагдаж, говийн унаган төрх, экосистем, биологийн олон янз байдлыг хамгаалах их ажлыг эхлүүлж байжээ.

Түүхт 20 жилийн ойтойгоо золгож буй тус хамгаалалтын захиргааны хамт олон өнөөдөр ойн баяраа зөвхөн тэмдэглээд өнгөрөх бус, эрдэмтэн судлаачид, байгаль хамгаалагчид, салбарын мэргэжилтнүүдийг хуран цуглуулсан эрдэм шинжилгээний бага хурлыг зохион байгуулж байна.

“Говийн бага дархан цаазат газрын экосистемийн онцлог, биологийн олон янз байдал” сэдэвт тус хуралд газрын экосистемийн онцлог, биологийн олон янз байдлын төлөв байдал, ховор болон нэн ховор амьтан, ургамлын хамгаалал, судалгаа, мониторингийн үр дүнгийн талаар хэлэлцэж байна.

Байгаль хамгаална гэдэг зөвхөн хашаа татаж, хүний нүднээс нуухын нэр биш.

Харин байгалийнхаа үнэ цэнийг олон нийтэд таниулж, хайрлаж хамгаалах хэрэгцээ, шаардлагыг ойлгуулахын зэрэгцээ шинжлэх ухаанд тулгуурлан зөв менежмент хийх явдал юм. Говийн бага дархан цаазат газар бол үүний тод жишээ.  Энд цоохор ирвэс, хулан, цагаан сүүлт зэрэг олон зүйл амьтан төдийгүй Монгол Улсын Улаан номд бүртгэгдсэн ховор, нэн ховор ургамал ургадаг. Тиймээс судлаачид, аялагчдын сонирхлыг татдаг байгалийн онцгой бүс нутаг юм.

Тухайлбал, тус хамгаалалтын захиргааны хариуцдаг нутаг дэвсгэр нь цоохор ирвэсийн тархалтын зүүн бүсэд хамаардаг. 2020 онд хийсэн судалгаагаар Монгол Улсын хэмжээнд долоон байршилд нийт 953 цоохор ирвэс бүртгэгдсэн байна. Тоогоороо их мэт боловч байгалийн зүй тогтол, тархацын онцлогоороо харьцангуй цөөн тоо гэдгийг мэргэжилтнүүд онцолж байлаа.

Мөн Монгол орны өмнөд хэсэгт тархсан могойч загалмайн популяци маш цөөн, тусгаарлагдсан байдалтай байна.

Түүний үржлийн амжилтад экологийн хүчин зүйлээс гадна хүний үйл ажиллагаа нөлөөлдөг бөгөөд цахилгаан дамжуулах шугамд тогонд цохиулах нь хорогдлын нэг ноцтой шалтгаан болж байгааг судалгаагаар тогтоожээ.

Эндээс харахад, дэд бүтцийн төлөвлөлт байгаль хамгаалалтай шууд холбоотой.

Зөвхөн могойч загалмай төдийгүй олон төрлийн зэрлэг амьтдын нүүдэл, үржил, амьдрах орчинд дэд бүтэц тодорхой хэмжээгээр нөлөөлдөг.

Тиймээс цаашид аливаа дэд бүтцийг төлөвлөж, хэрэгжүүлэхдээ байгаль орчны салбарын мэргэжлийн байгууллагуудын саналыг тусгаж, зэрлэг амьтдад ээлтэй шийдэл сонгох нь чухал юм.

Шинээр байгуулах дэд бүтцийг зөв төлөвлөхөөс гадна одоо байгаа байгууламжийг ч байгальд ээлтэй байдлаар шинэчилж, сайжруулах шаардлагатай.

Энэ мэт олон чухал асуудлыг эрдэмтэн судлаачид, байгаль хамгаалагчид, салбарын мэргэжилтнүүд өнөөдөр хэлэлцэж байна.

Түүхт 20 жилээ тэмдэглэж буй тус хамгаалалтын захиргааны газрын албан хаагчдын төлөөллийг төрийн дээд одон, салбарын хүндтэй шагналаар шагнаж, хөдөлмөр зүтгэлийг нь үнэллээ.

Байгалиа хамгаална гэдэг өнөөдөр төдийгүй ирээдүйгээ хамгаалж байгаа хэрэг.

Говийн унаган төрх, ховор нандин амьтан, ургамал, экосистемээ хамгаалах их үйлсэд хүчин зүтгэж буй Говийн бага дархан цаазат газрын хамгаалалтын захиргааны нийт хамт олонд түүхт 20 жилийн ойн баярын мэнд хүргэе.

Та бүхний хийж буй ажил бол говийн байгаль төдийгүй Монголын ирээдүйд үлдэх үнэ цэнтэй өв юм.