Хавдрын тусламж, үйлчилгээний чанар, хүртээмжийг сайжруулж, иргэд дэлхийн жишигт нийцсэн эмчилгээ, технологийг эх орондоо авах боломжийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр Монгол, БНСУ-ын эрүүл мэндийн салбарын хамтын ажиллагаа бодит үр дүнгээ өгсөөр байна.Энэ хүрээнд УИХ-ын гишүүн Ж.Чинбүрэн өнөөдөр /2026.07.28/ Монгол Улсын Эрүүл мэндийн яам болон БНСУ-ын "АдипоЛабс" ХХК хамтын ажиллагааны санамж бичиг байгуулж, REMISSION 1°C хавдрын эсрэг өндөр хэмт эмчилгээний дэвшилтэт төхөөрөмжийг Эрдэнэт хотын Хойд бүсийн Хавдрын оношилгоо, эмчилгээний дэд төвд хүлээлгэн өгөв.REMISSION 1°C нь хавдрыг дангаар нь эмчлэх төхөөрөмж биш бөгөөд хими, туяа эмчилгээний үр нөлөөг нэмэгдүүлэх зорилгоор хавсран ашигладаг орчин үеийн гипертерми эмчилгээний технологи юм.Өндөр давтамжийн цахилгаан энергийг ашиглан хавдрын эдийн температурыг хяналттайгаар нэмэгдүүлснээр хавдрын эсүүдийг эмчилгээнд илүү мэдрэг болгож, эмчилгээний үр дүнг сайжруулах, зарим тохиолдолд өвдөлт, эмчилгээний дараах зовуурийг бууруулахад эерэг нөлөө үзүүлдэг. Иймээс энэхүү технологийг дэлхийн олон оронд хавдрын хавсарсан эмчилгээний нэг хэсэг болгон амжилттай ашиглаж байна.Хавдар судлалын үндэсний төвийг өргөтгөх, бүсийн хавдрын төвүүдийн чадавхыг бэхжүүлэх, олон улсын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх чиглэлээр хэрэгжүүлж буй ажлууд бодит үр дүнгээ өгсөөр, иргэд маань дэлхийн жишигт нийцсэн эмчилгээ, технологийг эх орондоо авах боломж улам бүр нэмэгдэж байна.
Ерөнхий сайд Н.Учрал өнгөрсөн тавдугаар сард сургуулийн спорт заалуудыг зуны амралтын хугацаанд хүүхдүүдэд нээлттэй байлгах, чөлөөт цагаа зөв боловсон өнгөрүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлж ажиллахыг салбарын сайдад үүрэг болгосон юм.Энэ хүрээнд нийслэлийн ерөнхий боловсролын сургуулиудын спорт заалыг зуны амралтын хугацаанд хүүхдүүдэд нээлттэй байлгаж, спортоор хичээллэх боломж бодитоор нэмэгджээ.Нийслэлийн 45 дугаар сургуулийн хувьд, спорт заалаа зуны амралтын хугацаанд сурагчдад нээлттэй болгож ажилласанаар сурагчид сагсан бөмбөг, волейбол зэрэг спортоор хичээллэж, чөлөөт цагаа идэвхтэй өнгөрүүлж байна. Мөн өмнө нь спортоор тогтмол хичээллэдэггүй байсан хүүхдүүд шинээр спортын төрлөөр хичээллэх сонирхол нэмэгджээ.
Төрөлхийн цус бүлэгнэлтийн эмгэг буюу гемофили нь удамшлын, ховор өвчин. Цус алдалтыг тогтоох чадвар алдагддаг учраас цаг алдалгүй эмчилгээ авахгүй бол амь насанд хүрэх эрсдэлтэй.Монгол Улсад өнөөдрийн байдлаар 180 гаруй хүн оношлогдсон бөгөөд тэдний 90 орчим нь хүүхэд байна. Гэвч бодит тоо үүнээс өндөр байх магадлалтай. Оношилгооны хүртээмж хязгаарлагдмал учраас өвчний хамгийн хүнд хэлбэрүүд голчлон оношлогдож байна.Гемофилитэй хүүхдүүд цус бүлэгнүүлэх факторын бэлдмэлийг долоо хоногт 3 хүртэл удаа тогтмол хийлгэх шаардлагатай байдаг. Энэ нь өндөр өртөгтэй эмчилгээ бөгөөд хүүхдийн өсөлт, жин нэмэгдэхийн хэрээр шаардлагатай тун, улмаар зардал нь нэмэгддэг.Хамгийн том асуудал нь эмийн тасалдал болоод байна. 2025 онд факторын эмчилгээнд зориулж улсын төсвөөс 3.6 тэрбум төгрөг төсөвлөсөн. Гэвч төсөв, тендер, нийлүүлэлтийн асуудлаас шалтгаалан эмийн хүртээмж тогтворгүй байна. Хүмүүнлэгийн тусламжаар ирдэг эм нь нийт өвчтөнүүдийн ердөө 30–40 орчим хувийг л хангах хэмжээнд хүрдэг.Холбооны зүгээс энэ чиглэлээр 40 гаруй гарын авлага орчуулж, ойлголт нэмэгдүүлэх сургалт зохион байгуулж ирсэн. Мөн жил бүрийн 4 дүгээр сарын 17-ны Дэлхийн гемофилийн өдөр-өөр олон нийтэд мэдээлэл хүргэж, зуны сургалт зэрэг арга хэмжээг зохион байгуулдаг байна.УИХ-ын гишүүн О.Саранчулууны зүгээс дараах чиглэлд ажиллах санал бодлоо хуваалцсан юм.1. Хэрэгжихүйц бодит төлөвлөгөө боловсруулж хамтран ажиллах;2. Факторын улсын төсөв, санхүүжилтийг тогтвортой шийдвэрлэх;3. Оношилгоо, эмчилгээ хийлгэх боломжтой газрыг тодорхой болгох;4. Орон нутагт ойлголт, дэмжлэг хангалтгүй байгаа тохиолдолд холбогдох байгууллагуудад албан байдлаар асуудлыг уламжилж хамтран ажиллах;5. Салбарын холбогдох гишүүдтэй хамтран ажиллахаар болов.Төрөлхийн өвчтэй хүүхэд гэдэг нь төрийн анхаарлаас гадуур үлдэх шалтгаан биш.
Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд, ахмад настан, хүүхэдтэй эцэг эх болон нийт иргэнд хүртээмжтэй, саадгүй орчин бүрдүүлэх зорилгоор Хүртээмжийн нэгдсэн мэдээллийн сан буюу “Inclusive Data”-г бий болгож, эрсдэлийг мэдээлдэг байх төслийг танилцууллаа. Тус систем нь байгууллага бүр шаардлагатай мэдээллийг нэгдсэн сангаас авч ашиглах боломжтой суурь дэд бүтэц болох бөгөөд хүртээмжтэй холбоотой мэдээллийг төвлөрүүлж бодлого, төлөвлөлт, засвар үйлчилгээ болон шийдвэр гаргалтад ашиглах боломжийг бүрдүүлэх юм байна.Монгол Улсын хэмжээнд хөгжлийн бэрхшээлтэй 107 мянга орчим иргэн бүртгэлтэй байдгаас 60 орчим хувь нь Улаанбаатар хотод амьдарч байгаа юм. Мөн хөдөлгөөний бэрхшээлтэй иргэд 17.3 хувийг эзэлж байна. Ахмад настнууд нийт хүн амын 9 орчим хувийг эзэлж байна. Эдгээр иргэний өдөр тутмын зорчих хөдөлгөөнд явган зам, нийтийн тээвэр, барилга байгууламжийн хүртээмж зэрэг олон хүчин зүйл саад болдог.Судалгаагаар явган зорчигчийн хүртээмжийн индекс 50 хувиас доогуур байгаа бөгөөд явган хүний замын хашлага, өндөрлөгөө зэрэг дэд бүтцийн шийдэл нь тэргэнцэртэй иргэд, хүүхдийн тэрэг түрсэн эцэг эх, ахмад настнуудын зорчих хөдөлгөөнд эрсдэл үүсгэж байна. Нийтийн тээврийн хувьд иргэдийн 60 орчим хувь нь автобусны буудалд хүрэхийн тулд 10 минутаас дээш хугацаагаар алхдаг гэсэн судалгаа байна.“Хүртээмжтэй байдал, саадгүй орчны тухай” хуулийн төсөл боловсруулагдаж байгаа энэ үед хэрэгжүүлэх суурь мэдээлэл, технологийн шийдлийг зэрэгцүүлэн бүрдүүлэх шаардлага бий. Иймээс “Inclusive Data” нь хууль хэрэгжихэд шаардлагатай суурь мэдээллийн систем болох боломжтой гэж үзэж байна. “Inclusive Data” системд хүртээмжийн асуудлыг тодорхойлох, мэдээлэх, шийдвэрлэх гурван үндсэн арга замыг тусгахаар төлөвлөж байна.Нэгдүгээрт, иргэд өөрсдөө эрсдэл, саад бэрхшээлийг мэдээлэх, замд зорчиж байхдаа тулгарсан нүх, ил гарсан утас, өндөр хашлага, эвдэрсэн явган зам зэрэг асуудлыг хамгийн хялбар хэлбэрээр мэдээлэх бөгөөд хиймэл оюун ухааны тусламжтайгаар мэдээллийг боловсруулж, системд оруулах боломжтой болно.Хоёрдугаарт, камерт суурилсан шийдэл ашиглан хүртээмжид нөлөөлж буй эрсдэлтэй нөхцөлүүдийг тогтмол илрүүлэх боломж бүрдэнэ. Ингэснээр зөвхөн асуудал гарсан үед иргэдийн мэдээлэлд тулгуурлахаас гадна урт хугацаанд тогтвортой өгөгдөл цуглуулах боломжтой.Гуравдугаарт, хот тохижилтын ажилтан, хэсгийн ахлагч зэрэг газар дээрээ ажилладаг албан хаагчдыг мэдээллийн сүлжээнд оролцуулах боломжтой. Тэд өдөр тутмын ажлын хүрээндээ эрсдэлтэй бүс, саад бэрхшээлийг илрүүлэн мэдээлдэг тогтолцоог бий болгож, үр дүнтэй мэдээлэл өгсөн ажилтныг урамшуулах боломжийг судлахаар боллоо.Энэхүү өгөгдөлд үндэслэн засвар үйлчилгээний зардал, шаардлагатай төсөв, эрсдэлийг бууруулах боломж зэрэг мэдээллийг тооцож, хотын төлөвлөлт болон төсөв боловсруулахад ашиглах боломжтой.Төслийн эхний шийдлийг ойролцоогоор 90 хоногт боловсруулж, 180 хоногийн хугацаанд ажиллагаанд бүрэн оруулах боломжтой юм байна.
УИХ-ын гишүүн О.Саранчулуун /2026.08.13/ Тархины саажилт болон мэдрэлийн гаралтай өвчнөөр оношлогдсон хүүхдүүдийн эцэг эхийн төлөөлөлтэй уулзаж, эрт оношилгоо, сэргээн засах эмчилгээ, хүний нөөц, хагалгаа, санхүүжилт, мэдээллийн хүртээмж зэрэг асуудлаар ярилцлаа.Тэрбээр сүүлийн 3 жилд Монгол Улсаас 250 орчим хүүхэд БНХАУ-ын Чиндаод эмчилгээ хийлгэж, зарим хүүхдийн биеийн байдал мэдэгдэхүйц сайжирч, 3 хүүхэд хөлд орсон байна.Гэвч эцэг эхчүүдийн хувьд хамгийн том асуудал нь хүүхдээ эрт оношлуулж чадахгүй байх, тохирсон сэргээн засах эмчилгээ Монголд хангалтгүй байх явдал байна.Дутуу төрөлт, төрөлтийн хүндрэл, шарлалт зэрэг шалтгаантай хүүхдүүдийг эрт илрүүлж, зөв эмчилгээ эхлүүлэх нь хөгжлийн бэрхшээлээс урьдчилан сэргийлэхэд чухал.Мөн хагалгаа хийлгэсэн хүүхдэд сэргээн засах эмчилгээ зайлшгүй шаардлагатай байдаг ч энэ тусламж үйлчилгээний тогтолцоо хангалтгүй байна.Иймд уулзалтаар дараах асуудлыг цаашид бодлогын түвшинд ажиллахаар ярилцав.- Сэргээн засахын тухай хууль, бодлогын зохицуулалт- Эрт оношилгоо, дата мэдээллийн тогтолцоо- Сэргээн засах хүний нөөц, үйлчилгээний чанар- Хагалгаа болон дараах сэргээн засах эмчилгээний уялдаа- Хятадтай сэргээн засах чиглэлээр хамтран ажиллах боломжМөн Байгаль болон эцэг эхчүүд өөрсдөө санаачлан наймдугаар сард Чиндаогийн эмнэлгийн удирдлагуудыг Монголд урьж, 150 орчим хүүхдийг оношлох ажлыг зохион байгуулахаар төлөвлөж байгаа юм байна.
Өчигдөр /2026.08.13/-ны өдөр Ардчилсан намын бүлгээс УИХ-ын ээлжит бус чуулган хийхийг шаардаж мэдэгдэл хийлээ.УИХ-ын гишүүн Б.Жаргалан: Инфляци 13 хувь, тэр дундаа хүнсний инфляци 25 хувьд хүрсэн. Амьжиргааны өртөг ийнхүү пуужиндаж байна. Нэмээд шатахууны хомсдол, үнийн өсөлт гэсэн давхар дарамт үүссэн. Гэтэл Засгийн газар үрэлгэн зардлуудаа танаж, бүсээ чангалах ганц ч алхам хийсэнгүй. 2026 оны эхний хагас жилийн байдлаар тэнцвэржүүлсэн төсвийн алдагдал 2.1 их наяд төгрөгт хүрсэн нь цар тахлын үетэй тэнцэх үзүүлэлт юм. Ийм үед Засгийн газрын зайлшгүй хийх ёстой зүйл бол төсвийн сахилга батыг хангаж, өрсөлдөөнийг нэмэгдүүлж, иргэдийн худалдан авах чадварыг хамгаалах явдал юм. Ялангуяа шатахууны үнийн өсөлтөөр дамжин эдийн засагт үүсэх дараагийн инфляцийн давлагааг өнөөдрөөс тооцох ёстой.Тиймээс УИХ дахь Ардчилсан намын бүлгээс яаралтай төсвийн тодотголоо оруулж ирж, хэлэлцүүлэхийг Засгийн газраас шаардаж байна. Улсын Их Хурал ээлжит бус чуулган зарлан хуралдуулж, иргэдийн өмнө тулгамдаад буй асуудлуудыг хэлэлцэх ёстой.
Монгол Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогт өнөөдөр (2026.08.13) Үндэсний аудитын газар, Монголын үйлдвэрчний эвлэлийн холбоо, Монголын ажил олгогч эздийн нэгдсэн холбооны төлөөлөлтэй уулзаж, хөдөлмөр, нийгмийн түншлэлийн өнөөгийн нөхцөл байдал, хууль эрх зүйн орчинд тулгамдаж буй асуудал болон цаашид хэрэгжүүлэх эрх зүйн шинэчлэлийн талаар санал солилцлоо.Уулзалтын үеэр салбарын төлөөллүүд Улсын Их Хурлын 2021 онд баталсан Хөдөлмөрийн тухай хуулиар нийгмийн түншлэлийн эрх зүйн үндсийг бүрдүүлж, төр, ажил олгогч, ажилтны төлөөллийн гурван талт хамтын ажиллагааг хэрэгжүүлж ирсэн талаар мэдээлэв. Мөн хамтын гэрээ, хэлэлцээрийн хэрэгжилттэй холбоотой хөдөлмөрийн маргаан нэмэгдэж байгаа болон талуудын хөдөлмөрийн хууль тогтоомжийн талаарх ойлголт, мэдлэгийг сайжруулах шаардлагатай байгааг хэллээ.Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогт талууд хуулиар хүлээсэн чиг үүрэг, эрх хэмжээнийхээ хүрээнд ажиллаж, аль нэг салбарын эрх ашгийг түлхүү тавихаас илүү хөдөлмөр эрхэлж буй иргэд болон нийт талуудын эрх ашгийг тэнцвэртэй хангах, Монгол Улсын нийтлэг эрх ашгийг нэн тэргүүнд тавих шаардлагатайг онцлов.Мөн асуудлыг маргаан, зөрчилдөөнд хүргэхээс илүүтэйгээр хүчин төгөлдөр мөрдөж буй хууль тогтоомжийн хүрээнд Хөдөлмөр, нийгмийн зөвшлийн гурван талт улсын хэлэлцээрийг үр дүнтэй хийх нь чухал гэв. Хэрэв гурван талт улсын хэлэлцээрээр хэлэлцэх асуудлыг хэрэгжүүлэхэд хууль, эрх зүйн зохицуулалтын хүндрэл байгаа бол маргаан үүсгэхээс илүүтэйгээр холбогдох хууль тогтоомжид өөрчлөлт оруулах саналаа тодорхой боловсруулж, Улсын Их Хуралд ирүүлэхийг зөвлөлөө. Хууль эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох бодит санал, санаачилгыг хүлээн авч, хамтран ажиллахад Улсын Их Хурал нээлттэй гэдгийг тэмдэглэлээ. Түүнчлэн улсын эдийн засгийн нөхцөл байдал амаргүй байгаа энэ үед ажил олгогч, ажилтан харилцан ойлголцож, эрх, үүргээ хүндэтгэн, асуудлаа хэлэлцээний замаар шийдвэрлэх нь хөдөлмөрийн харилцааг тогтвортой байлгах суурь нөхцөл болохыг дурдлаа.Уулзалтад Улсын Их Хурлын гишүүн П.Ганзориг, А.Ариунзаяа, Т.Аубакир, С.Эрдэнэбат болон албаны бусад төлөөлөл оролцлоо хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээллээ.
Сүхбаатар дүүргийн 14, Чингэлтэйн 14, 18 дугаар хороодын нутаг дэвсгэрт 2206 нэгж талбарыг чөлөөлөн 158 га талбайд хэрэгжүүлж буй Сэлбэ орон сууцжуулах төслийн хүрээнд нийт 113 блок бүхий 8575 айлын орон сууц барьж буй. Нийт 158 га газрын 40 га-д нь нийгмийн байгууламжууд байх юм.Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагч Б.Пүрэвдагва: “Сэлбэ ухаалаг хот төсөл нь Улаанбаатар хотын төвийн бүсийн янданг цөөлж байгаа ач холбогдолтой төсөл юм. Ухаалаг хотын гол бодлогуудын нэг нь бизнесүүдийг хэрхэн дэмжих вэ гэдэгт оршино. Холбогдох хуульд зааснаар хөдөө аж ахуй, дэд бүтэц, технологи, эдийн засгийн тусгай бүсүүдийг байгуулах боломжтой. Сэлбэ дэд төв нь технологи, эдийн засгийн тусгай бүс болох бүрэн боломжтой юм. Ингэснээр Сэлбэ дэд төвийн газрын төлөвлөлттэй холбоотой ямар нэг өөрчлөлт гарахгүй. Тухайлбал, 158 га газрын 40 га-д нийгмийн байгууламжууд барихаар төлөвлөсөн бөгөөд ногоон байгууламж, хүүхдийн тоглоомын талбай, автомашины зогсоол, сургууль, цэцэрлэгийн төлөвлөлтөд ямар нэг өөрчлөлт орохгүй.Тус бүсэд нийт 420 бизнес үйл ажиллагаа явуулах боломжтой. Эдийн засгийн тусгай бүс болсноор бизнесүүд тодорхой хугацаанд татварын болоод татварын бус дэмжлэгүүдийг эдэлнэ. Тухайлбал, үл хөдлөх хөрөнгийн албан татвар, нийслэл хотын албан татвар, барилгын татвар газрын төлбөр, цахилгаан, дулааны түрээснээс чөлөөлөх зохицуулалттай. Мөн банкны хөнгөлөлттэй зээл болон ЖДҮ-ийг дэмжих зээлүүдэд хамрагдах боломжтой болно. Зөвшөөрөл авах хугацаа шуурхай болох давуу талтай. Энэ бүсэд бизнесүүд хөгжих орчин бий болсноор 20 минутын хот бодлого биелж, иргэд аятай тухтай амьдрах орчин бүрдэх юм. Мөн ухаалаг хот хэрэглээндээ ухаалаг, ногоон хөгжлийн үзэл санааг агуулсан байх шаардлагатай. Тухайлбал, орчин үеийн ухаалаг тоолуур, ус, эрчим хүчийг хэмнэх зохион байгуулалттай, үйлчилгээ нь цахим платформ дээр нэгдсэн байх шаардлагатай юм. Хот, тосгоны эрх зүйн байдлын тухай хуулиар сэндбокс /шинээр нэвтэрч байгаа технологид суурилсан бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг хязгаарлагдмал хүрээг хамарсан бодит орчин, тодорхой цаг хугацаанд турших/ орчныг бүрдүүлнэ. Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яаманд 110 компани бүртгүүлсэн байна. Сэндбокс орчныг Сэлбэ ухаалаг хотод байгуулснаар эдгээр компани нээлттэй үйл ажиллагаа явуулах боломжтой болно” гэлээ.
Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын ээлжит VIII хуралдаанаар “Нийслэлийн өмчит аж ахуйн тооцоот үйлдвэрийн газруудын ашиг, орлогын хуваарилалт тогтоох тухай” асуудлыг хэлэлцэв.Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан НИТХ-ын төлөөлөгч Ж.Сандагсүрэн дараах байр суурийг илэрхийлэв.Эдийн засгийн тусгай бүс, ухаалаг хот байгуулахдаа Нийслэлийн зүгээс татварын бодлогыг оновчтой гаргах нь чухал…
Монгол Улс 2026 оны 8 дугаар сарын 17–28-ны өдрүүдэд Улаанбаатар хотноо НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал (COP17)-ыг зохион байгуулна.Манай улсын нийт нутаг дэвсгэрийн 76.9 хувь нь цөлжилт, газрын доройтолд өртөөд байгаа нь энэхүү асуудлыг шийдвэрлэхэд олон улсын хамтын ажиллагаа, шинжлэх ухаанд суурилсан шийдэл, газрын тогтвортой менежмент, экосистемийн нөхөн сэргээлтийн ач холбогдлыг улам тодотгож байна.COP17 нь дэлхийн улс орнуудыг нэгтгэн, "Эх байгалиа сэргээе, Итгэл найдвараа бадраая" уриан дор газрын доройтлыг бууруулах, цөлжилттэй тэмцэх, тогтвортой ирээдүйг хамтдаа бүтээх чухал индэр болох юм.