“Эрүүл мэндийн салбарт авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээний тухай” Засгийн газрын тогтоол батлагдаж эмч нарын цалинг нэмэгдүүлэх, нэг шатлалтай, нэг цалинтай болгох шийдвэр гарсан. Өнөөдрийн байдлаар цалингийн нэмэгдлийг өмнөх суурь цалингаас бодож, харин татвар, шимтгэлийг нэмэгдсэн дүнгээс тооцож байгаа нь бодит орлогыг бууруулж, “хоёр шатлалтай” тогтолцоог үүсгээд байна.

Үүнийг нэг шатлалтай болгохын тулд дараах 5 бодлогын арга хэмжээг хэрэгжүүлнэ:

Тусламж үйлчилгээг анхан шат руу шилжүүлж ачаалал бууруулна
Эмийн худалдан авалт, хөнгөлөлтийг шинэчилнэ
Эмнэлгүүдийн зардал, менежментийг сайжруулна
Санхүүжилт, сонгон шалгаруулалтыг ил тод болгоно
Цахимжуулалтыг нэмэгдүүлнэ

Ингэснээр 150 тэрбум төгрөгийн эх үүсвэр бүрдүүлж, ирэх сарын 1-нээс цалинг нэг шатлалтай болгож, нэмэгдлийг бодитой олгоно.

Энэ талаар Эрүүл мэндийн сайд Э.Батшугар "Эрүүл мэндийн салбарын эмч, ажилтнуудын цалинг 2026 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс 30 хувь, наймдугаар сарын 1-нээс 9 хувь, есдүгээр сарын 1-нээс 9 хувиар нэмж, арваннэгдүгээр сарын 1-нээс цалингийн нэмэгдлийг 75 хувьд хүргэх шийдвэр гаргасан. Гэтэл нэмэгдэл цалинг өмнөх нэмэгдээгүй цалингаас бодож байгаа. Харин татвар шимтгэлийг үндсэн том цалингаас нь тооцож байгаа. Засгийн газрын тогтоолоор нэмэгдэл цалинг өмнө нь авдаг байсан цалингаас тооцно гэчихсэн” гэв.

Нэгдүгээрт, эмч, ажилтнуудыг нэг ижил цалингийн шатлалтай болгоход 150 тэрбум төгрөг шаардлагатай байгаа. Тэрбээр өмнө нь Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн асуудалтай танилцаж байгаагаа хэлж байсан. Ингэхэд авч хэрэгжүүлж болох хэд хэдэн арга хэмжээ харагдсан. Цогц арга хэмжээ авсны үр дүнд 150 тэрбум төгрөг хэмнээд эмч, ажилтнуудын цалинг нэмэх боломжтой болно.

Лавлагаа шатлалын эмнэлгээс зарим шаардлагагүй тусламж үйлчилгээг анхан шат руу шилжүүлэх замаар багцаас нь хасна. 1, 3 дугаар эмнэлэгт очиж байгаа иргэдийн бараг 70 хувь нь анхан шатнаас үйлчилгээ авах боломжтой иргэд байна. Тиймээс эхний ээлжинд лавлагаа шатлалын тусламж үйлчилгээг сайжруулах шаардлагатай байна. Тэгэхийн тулд лавлагаа шатлалын эмнэлгийн гүйцэтгэлийн санхүүжилтийг 100 орчим сая төгрөгөөр нэмэгдүүлнэ. Үүнийг хэрэгжүүлснээр 40 орчим тэрбум төгрөг хэмнэгдэнэ.

Өнөөдөр анхан шатны эрүүл мэндийн байгууллага хоёр замаар санхүүжилт авч байгаа. Нэг нь норматив буюу тухайн хорооны иргэдийн тоогоор мөнгө авдаг. Нөгөө нь үйлчилгээгээр буюу гүйцэтгэлээр авдаг. Энэ хоёр зардлыг нэмэгдүүлж байгаа. Ингэснээр суманд амьдарч байгаа иргэн заавал нийслэлд ирэлгүй сум, аймагтаа эмчлүүлэх боломжтой болно.

Хоёрдугаарт, эмийн хөнгөлөлтийг оновчтой болгох. Энэ арга хэмжээг хэрэгжүүлснээр 20-40 тэрбум төгрөгийг хэмнэнэ. Улсын төсвөөс санхүүждэг эмнэлгүүд 300 орчим тэрбум төгрөгийн эмийн худалдаа хийдэг юм байна. Ингэхдээ эмнэлэг болгон тус тусдаа тендер зарлаад худалдан авалтаа хийдэг. Үүнийг өөрчилж, нэг цонхоор худалдан авалт хийдэг болгоно. Нэг жишээ хэлэхэд, хорт хавдрын бай эмчилгээний тариаг 1.8 сая төгрөгөөр нэг эмнэлэг худалдаж авсан байхад яг адилхныг өөр эмнэлэг нь 3.4 сая, 2.7 сая төгрөгөөр авсан байдаг.

Нэг цонхоор нэгдсэн байдлаар авбал нийт өртөг буурна. Өөрөөр хэлбэл, 300 тэрбум төгрөгийн зардал 10-20 хувиар буурах боломжтой юм. Цаашлаад иргэнд очих өртөг нь буурна.

ЭМДС-гаас нийт 669 эмийн хөнгөлдөг. Гэтэл энэ дунд ДЭМБ-д бүртгэлгүй эм байна. Мөн Олон улсын эмнэлзүйн удирдамжаар батлагдаагүй эм ч байна. Ийм эмнүүдийг хөнгөлөлттэй эмийн жагсаалтаас хасна.

Түүнчлэн өөр нэг хийх ажил нь эмийн хатуу зохицуулалттай улсаас ирж байгаа эмнүүдийн хөнгөлөлтийг илүү их болгоно. Жишээ нь, АНУ, ХБНГУ, Япон, Солонгос, Сингапур зэрэг улсууд. Харин чанаргүй, хямд эм үйлдвэрлэдэг улс орнуудаас оруулж ирж байгаа эмийн хөнгөлөлтийг бууруулна.

Тавдугаар сарын 1-нээс эмч нарын цалинг нэг шатлалтай, нэг цалинтай болгоно