Байр суурь8 мин унших
Х.Ганхуяг: Одоогийн хөрөнгө оруулалтын хууль уул уурхайд зориулагдсан юм шиг хардлага төрүүлж байгаа

Эх сурвалж:
UBNОдоохон...
Байр суурь8 мин унших

Эх сурвалж:
UBN-Хоёр юм байна гэж би хувьдаа ойлгоод байна. Нэгдүгээрт, Монгол руу хийж буй хөрөнгө оруулалтад ямар нэгэн босгогүй болгож байгаа хуулийн үндсэн агуулгатай санал нийлж байна гэж ойлгосон. Яагаад гэвэл энэ чиглэлд ямар нэгэн дайралт шүүмж ирсэнгүй. Сүүлийн нэг жил гаруй хугацаанд судалгаа, хэлэлцүүлэг зохион байгуулсны үндсэн дээр уг хуулийг өргөн барьсан. Харин үүнтэй холбоогүй хууль буюу Гадаадын иргэний эрх зүйн байдлын тухай хуультай холбож тайлбарлах гээд байх шиг байна. Тэр бол энэ хуулийн зүйл заалттай огт хамааралгүй зүйл. Хоёр хуулийг хооронд нь хольж хутгаад байна.
-Хэний эрх ашиг хөндөгдсөн бэ гэвэл хамгийн түрүүнд визний ченжүүдийн эрх ашиг хөндөгдөж байгаа юм. Солонгос, АНУ, Австралийн визний ченж гэж байдаг бол Монголын визний ченж гэдэг зүйл бий болжээ. 100 мянган ам.долларыг нь дансанд байршуулаад оршин суух визийг нь 20-30 сая төгрөгийн ханштай төлбөр авдаг юм байна. Манай улсын бүх юм ченжүүдийн гарт орчихжээ. Махны үнэ яагаад буурдаггүй, яагаад нүүрс дэлхийн зах зээл дээр 450 ам.доллартай байхад манайх 100 ам.доллараар гаргаад байгаа юм бэ. Энэ бүгд дунд нь дамлаад байгаа ченжүүдтэй л холбоотой.

-Цаашаа энэ асуудлыг бүр дэлгэрэнгүй ярих нөхцөл байдал бидэнд үүсч, анхаарлын төвд орчихлоо. Ер нь хөрөнгө оруулалт Монголд хэрэгтэй юм уу, үгүй юу гэдгээ бодох хэрэгтэй. Иргэд шинэ гишүүдийг сонгохдоо өөрчлөлтийг хүсч сонголт хийсэн. Сүүлийн арван жилд ДНБ 4000 ам.доллар дээрээ байсаар байна. Арван жилийн дараа хүн амын тоо нэмэгдээд ирэхээр ДНБ 3000 ам.доллар руу орно. Бид хөрөнгө оруулалтаа хааж, хаалгаа цоожилчихоод зээлээр авсаар л ирлээ. Цаашдаа энэ хэвээрээ зээл аваад өр нэмээд л яваад байх юм уу гэдгээ сонгох хүртэл шаардлага үүснэ. Гэтэл дэлхийн улс орнууд хөрөнгө оруулалтын орчноо таатай болгох гээд бүгд зүтгэж байна шүү дээ. Манайх дэлхийтэй чаддаггүй юм аа гэхэд тойрсон хэдэн улсуудтайгаа өрсөлдөх хэрэгтэй биз дээ.
-Шууд хэлж мэдэхгүй байна. Ямар ч байсан энэ хуулийг маш нарийн ярих шаардлага үүслээ.
-25-аас дээш хувийг нь гадны эргэн эзэмшээд 100 мянган ам.доллараас багагүй хөрөнгө оруулна гээд заачихаар чи гадаадын хүнтэй хамтрах болвол үлдсэн хувьдаа тааруулаад 300 мянган ам.доллар гаргах шаардлага үүснэ. Олон хүмүүстэй хамтармаар байвал тэр хэрээр их мөнгө гаргах болчихоод байгаа юм. Том компани л биш бол энэ мөнгийг гаргаад бизнесээ эхлэх ямар ч боломжгүй тул дотоод, гадаадын бизнес эрхлэгчдийг нэгэн зэрэг боомилж байгаа юм. Үнэнийг хэлэхэд хөрөнгө оруулалтын хуучин зөвхөн уул уурхайд л зориулчихсан хууль юм шиг хардлага төрүүлж байгаа. Уул уурхай зэрэг уламжлалт бизнест хөрөнгө оруулахыг л дэмжсэн өнгө аястай. Гэтэл одоо хөрөнгө оруулагчид уул уурхай биш цахим, мэдээлэл технологийн салбарт хөрөнгө оруулалт хийхээр сонирхоод байна шүү дээ. Мөн түрүүн хэлсэн визээр бизнес хийдэг байдлыг хуулийн замаар хяналтын тогтолцоонд оруулчихаж буй юм. Мөнгөн дүн багасгаад илүү их гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг оруулах юм байна гэж хүлээж авч болохгүй. Харин ч Засгийн газрын хэлсэн шиг бодитой хөрөнгө оруулагчдыг бий болгоно.
-Би явуулна гэж бодож байгаа. Дэгийн тухай хуулиа юу ч гэсэн харъя. Нөгөө хоёр гишүүнтэйгээ ч гэсэн ярилцаж үзнэ гэж бодож сууна. Ер нь энэ хууль Засгийн газар, УИХ гадны хөрөнгө оруулалтыг дэмжих үү, эсвэл зээл тусламжаа аваад яваад байх уу гэдгээ шийдэх гэх зэрэг олон зүйлд хариулт өгөхөөр дээсэн дөрөөн дээр ирлээ. Миний хувьд илүү сайн мэдээлэл өгч, тайлбарлаад явах шаардлага үүслээ.
-Би үүнийг гайхаад байгаа юм. Ийм боломж байдаг бол УИХ маш хэцүү байдалд орно доо. Энэ нэмэлт өөрчлөлт нь өөрөө гурван зүйл заалттай, ажлын хэсгийн гишүүд нь дөрөвхөн. Би нөгөө хоёр гишүүнээс яг юу нэмэгдэж хасагдсан гэж үзээд байгаа юм бэ гэдгийг л асуух гээд байна л даа. Хуулийн төслийг өнгөрсөн зургаадугаар сарын 21-нд өргөн барьсан. Тэр өдрөө parliament.mn вэб сайтад бүрэн эхээрээ тавигддаг. Үүнийг засч, өөрчлөх ямар ч боломжгүй. Нээлттэй тавигдсан цагаас хойш гишүүд болон олон нийт хуулийн төслийг үзэж, танилцах бүрэн боломжтой.
-Би сайн хэлж мэдэхгүй байна. Гэхдээ чуулганы маргааш нэгэн зэрэг дүүжилж байгаа, буудаж байгаа болон урвагч гэсэн бичигтэй 10 гаруй постер, зургуудыг нэгэн сошиалд цацаад маш их дайралт ирсэн. Нөгөө инфльюнсерүүд нь гарч ирээд манай Монгол Улсыг худалдах гээд байна гээд л эхэлсэн. Магадгүй улстөржилттай холбоотой байж болзошгүй. Заналхийлсэн мессеж тоймоо алдсан. Ялангуяа над руу ирсэн дайралт маш чанга байсан. Хэрвээ миний амссан тэр дайралт, гүтгэлэг, доромжлолыг манай гишүүд амссан бол эмэгтэй хүмүүс тэсч гарахад үнэхээр хүнд. Би энэ талаас нь бас ойлгож, гишүүдийн үйлдлийг хүмүүст тайлбарлаад байгаа юм. Хэн ч оролдож болохгүй, улстөржүүлж болохгүй үндэсний аюулгүй байдал, тусгаар тогтнол гэдэг зүйлээр манайхан их хамаагүй тоглож, бас улстөржүүлж байна даа.
-Чуулганаар хэлэлцэхэд хаалттай хэлэлцэх хүсэлт тавиад би өөрөө ч энэ саналыг дэмжсэн. Яагаад гэвэл мушгивал эрсдэлтэй юм байна гэдэг өнцгөөс харж байсан. Гэвч нээлттэй хэлэлцээд тэрийг нь хүмүүс мушгичихлаа.
-Сүүлийн нэг жил гаруй хугацаанд судалгаа хийж, маш олон уулзалтууд зохион байгуулж байгаад энэ хуулийг төслийг боловсруулж өргөн барьсан. Танхимаар дамжуулаад хамтарч ажилладаг бизнесийн төлөөллүүдтэй уулзсан. Roundtable гээд чуулга уулзалтыг зохион байгуулж нээлттэй хэлэлцэж, ярилцсан. Тэд маань монгол аж ахуйн нэгжүүд гадаад руу бараа, бүтээгдэхүүнээ гаргаж чадахгүй байна. Ямар нэгэн байдлаар хамтарч хэрэгтэй байна, үүнийг эрх зүйн хувьд зөв зүйтэй зохицуулсан хуулийг батлуулж өгөөч гэдэг хүсэлтийг тавьж байсан.
-Таамаг судалгааг ковидын нөхцөл байдалд гаргах боломжгүй. Гэхдээ аж ахуйн нэгжээ байгуулах үйл ажиллагааг нь хялбаршуулчихсан болохоор илүү боломж үүснэ гэж хүлээж байна. Миний хувьд цахим, мэдээлэл технологийн салбарт гадны хөрөнгө оруулалт эрчимтэй нэмэгдэх байх гэсэн бодолтой сууна.
-Жижиг дунд бизнесийг хаах, тэдэнд боломж болгохгүй байна гэж үзвэл Засгийн газраас журам гаргаад хөрөнгө оруулалт хийж болохгүй салбаруудыг жагсаалтыг гаргачихдаг юм.
Тэгээд үүнийгээ хөрөнгө оруулагчиддаа нээлттэй, ил тод зарлачихаар ийм асуудал үүсэхгүй. Бид аль болох үүд хаалгаа нээгээд гадны хөрөнгө оруулалтыг зөв зүйтэй татах ёстой шүү дээ.
-Оюутолгойтой холбоотой асуудал энэ жил нэлээд яригдлаа. Би гишүүн болсноосоо хойш Оюутолгойн хөрөнгө оруулалттай холбоотой асуудлаар манайх ийм асуудлууд дээр алдаад, оноод байна гэдэг санал дүгнэлтүүд хүргүүлж байсан. Яг энэ хуультай холбоотойгоор ямар нэгэн байдлаар ярилцаж байсангүй. Гэв гэнэт дайраад л ороод ирсэн.