#Шилэн хууль5 мин унших
Хар жагсаалт халагдлаа

УИХ-ын чуулганы 2025 оны тавдугаар сарын 16-ны өдрийн ээлжит хуралдаанаар УИХ-ын гишүүн Э.Батшугарын өргөн барьсан Зээлийн мэдээллийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл батлагдлаа.

Ингэснээр Монголбанк зээлдэгчийн онооны системийг болон, холбогдох журмыг боловсруулж хэрэгжүүлнэ.
Эдийн засгийн өсөлт, хүн амын насны бүтэц, аж ахуй нэгжийн үйл ажиллагааны цар хүрээнд нийцсэн банк, санхүүгийн салбарын бүтээгдэхүүн үйлчилгээг их өгөгдөл, тоон мэдээлэл болон зээлийн мэдээллийн санд буй мэдээлэлд үндэслэж гаргах учиртай. Харин манай улсад зээлдэгчийн зээлжих чадварт үнэлгээ хийх онооны аргалчлалыг эрх бүхий байгууллагаар батлуулах зохицуулалт байхгүй байна. Харин зээлдэгчийн зээлжих чадварт зэрэглэл тогтоох асуудлыг эрх бүхий байгууллагаас баталдаг болсноор үнэлгээнд суурилсан банк, санхүүгийн үйлчилгээ нэвтрүүлэх боломж бүрдэнэ гэдгийг Улсын Их Хурлын гишүүн Э.Батшугар онцлов.
Хууль батлагдсанаар дараах эерэг өөрчлөлтүүд бий болно:
- Зээлдэгчийн “хар жагсаалт” гэх санхүүгийн ялыг арилгана;
- Зээлийн хүү, зээлдэгчид тавигдах барьцаа хөрөнгийн шаардлага буурна;
- Санхүүгийн үйлчилгээний хамгийн таатай нөхцөлийг зөвхөн том аж ахуйн нэгж, барьцаа хөрөнгөтэй зээлдэгч хүртдэг тогтолцоог өөрчилж зээлдэгчийн онооны мэдээлэлд тулгуурлаж зөвхөн барьцаа хөрөнгө шаардахгүйгээр уян хатан нөхцөлтэй зээлийг санхүүгийн сахилга баттай иргэдэд олгох нөхцөлийг бий болгоно;
- Онооны систем нэвтэрснээр зээлийн эрсдэлийг үнэлэх боломж нэмэгдэж, зээлийн хүртээмж илүү оновчтой болох нөхцөл бүрдэнэ;
- Банк, санхүүгийн салбарын үйлчилгээний хүртээмж сайжирч, салбарын өрсөлдөөнийг нэмэгдүүлж иргэд банкны шаардлагаар бус өөрийн хүссэн банкийг сонгон үйлчлүүлдэг болно;
- Банк, санхүүгийн салбарын эрсдэл даах чадварыг нэмэгдүүлж эдийн засаг, санхүүгийн тогтвортой байдалд эерэг нөлөөлөл авчирна.
УИХ-ын гишүүн Б.Бат-Эрдэнэ
Иргэдийг хохироож, эрхийг нь зөрчиж буй хар жагсаалтыг халж чадвал маш сайн
Их чухал хууль явж байна. Зээлжих онооны зээлжих чадварын онооны систем нэвтрүүлээд явна гэдэг бол маш зөв асуудал. Гэхдээ хэд хэдэн тодруулах асуулт байна. Саяхан манай Хөвсгөл аймгийн Мөрөн хотод "Шинэ мөрөн" худалдааны төв шатсан. 260 түрээслэгчийн асуудал энд хөндөгдөж байгаа. Арилжааны банкнуудаас асуухад 5 орчим тэрбум төгрөгийн зээл гарч ирж байгаа. Зээлжих оноо гэдэг нь зээлээ аваад хариуцлагатай төлөөд явдаг процессууд. Зээлээсайн төлөх тусам зээлжих оноо дээшлээд, тэр хэмжээгээр банкнууд зээл олгох дээрээс нь хүү буурах боломжууд бүрдэж байгаа гэж харж байна. Эргэлтийн хөрөнгөгүй, барьцаагүй болчихсон, худалдаалж буй бараа бүтээгдэхүүнгүй болчихсон. Өнөөдөр Хөвсгөл аймгийн Мөрөн хотын Шинэ мөрөн худалдааны төвийн хохирогчид маш хэцүү байдалд байгаа. Бүгдээрээ зээлтэй. Ийм асуудал үүсэхэд зээлийн мэдээллийн тухай хуульд тодорхой зохицуулалт орсон уу. Хар жагсаалт алга болно гэж тооцож байгаа. Энэ бол маш сайн, хэрэглэгчийг иргэдийг хохироож байгаа эрхийг нь зөрчиж байгаа нэг том асуудал. Зээл төлж чадаагүй л бол жагсаалт руу ордог гэж ойлгож байгаа. Үнэхээр хар жагсаалтыг халж чадах уу? Зээлийн хүү буурахад эерэг нөлөө үзүүлнэ гэж үзэж байгаа. Вьетнам улс зээлийн онооны систем нэвтрүүлснээр зээлийн хүүг 18-14% болгож бууруулсан туршлага байна. Маш сайн үзүүлэлт. Нөгөө талдаа Ахмадууд банкан дээр очоод зээлийн оноо авах байтугай зээлд хамрагдаж чадахгүй, ялгаварлах бодлого явагдаж байна. Энэ нь зээлжих чадварын оноотой холбоотой асуудал дээр нөлөөлөл үзүүлэх үү.
Сэтгүүлч Khongorsaikhan



УИХ-ын гишүүн Б.Хэрлэн
УИХ-ын гишүүн Р.Сэддорж