Байр суурь7 мин унших
С.Бямбацогт: Н.Багабанди, Н.Энхбаяр гэж хоёр хүний 20 жилийн түүхтэй өрсөлдөөн МАН-ыг ийм байдалд хүргэлээ

Сэтгүүлч ts8060
Одоохон...
Байр суурь7 мин унших

Сэтгүүлч ts8060
УИХ-ын гишүүн С.Бямбацогттой ярилцлаа.
-УИХ-ын болон Дэгийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах хуулийн төсөл санаачлаад УИХ-ын даргад өргөн барих гэж байна. УИХ-ын нэг гол чиг үүрэг нь хуулийн хэрэгжилтэд хяналт тавих юм, Үүнийгээ УИХ хангалтгүй биелүүлдэг. Одоогийн байдлаар батлагдаж гарсан 400 гаруй төсөл хөтөлбөр яаж хэрэгжиж байгаа нь тодорхойгүй байна. Хамгийн сүүлд гэхэд "Шинэ бүтээн байгуулалт" хөтөлбөрийг баталсан. Дагалдуулж 17 хууль шинээр санаачилж, 22 хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулахыг Засгийн газарт үүрэг болгосон байдаг. Харамсалтай нь, Ерөнхийлөгчийн зүгээс Агаарын бохирдлыг бууруулах тухай хуулийн төсөл орж ирснийг эс тооцвол Засгийн газар нэг ч хууль өргөн барьсангүй. Урт нэртэй хууль байна. Аль хэдийнэ батлагдсан. Засгийн газар, яам, агентлагууд хариуцлагагүй ажиллаж энэ хуулийг хэрэгжүүлээгүй. УИХ-ын баталсан хууль хэрэгжүүлэгч байгууллагад таалагдахгүй бол хэрэгжүүлэхгүй байж байгаад хүчингүй болгуулъя гэсэн зарчмаар Засгийн газрын үйл ажиллагаа явж байна. Ийм байж таарахгүй шүү дээ. Тийм учраас УИХ-ын болон Дэгийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах гэж байгаа юм. Мөн Ашигт малтмалын тухай хуулийг өөрчлөн найруулах ажлын хэсэгт байгаа. Бүсийн нэмэгдлийн тухай, Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих тухай гэх мэтийн хуулийн төсөл дээр ажиллаж байна даа.
-Ер нь хүн бизнес хийж, орлого олж болно. Амьдрахын тулд хуулиар хориглоогүй бүхнийг чөлөөтэй хийх эрхтэй. Ийм маягаар орлого олсон бол татвараа төлсөн байх ёстой, ард иргэдийн сайн сайхны төлөө юм хийсэн байх учиртай. Бусад орлогоороо лаагаа иднэ үү, луувангаа иднэ үү тэр хүний хэрэг. Хөрөнгөө хуулийн хүрээнд олж авсан бол гайхаад байх зүйлгүй.
-Тэгвэл асуудал яригдах байх. Гэхдээ өөрөө сонин, телевизээр энэ талаар тайлбар хийгээд байсан шүү дээ.
-Эцсийн эцэст хувь хүмүүсийн хоорондын өс хонзон МАН-ыг ийм байдалд хүргэж байна. Н.Багабанди, Н.Энхбаяр гэдэг хоёр хүний арав, 20 жилийн түүхтэй өрсөлдөөн, тэмцэл МАН-ыг ийм байдалтай болголоо. Тэд болиосой гэж бодож байна. Энэ бол миний хувийн байр суурь.
-1990-ээд оны МАХН-ын дотоод амьдралд байсан тэмцэл, зөрчлийг хөөгөөд үзвэл Н.Багабанди, Н.Энхбаяр хоёрын зөрчил байж таардаг. 1997 оны намын ээлжит бус их хурал, түүний өмнөх хурал, 1992-1996 оны процесс гээд үзвэл энэ бүхэн тодорхой харагдаж байгаа. Н.Багабанди, Н.Энхбаяр хоёрын аль, аль нь өөрсдийн бүлэгтэй байсан байх. Тэдний өрсөлдөөн явсаар эцэстээ намыг ийм байдалд оруулж байна. Тэгэхээр үүнийг эхлүүлсэн хүмүүс нь үүнийгээ зогсоогоосой. Намаа хагалахгүй, эв нэгдэлтэй байлгахын тулд хувийн эрх ашгийг гуравдугаарт тавиач. Сонгууль ч дөхөж байна. Жижиг амбицаа байдаг газарт нь тавиасай гэж хүсэж байна.
-Яах вэ дээ. С.Баяр бол Н.Багабанди даргын үргэлжлэл байхгүй юу.
-Тэгэхгүй бол энэ тэмцэлдээнээс хэн хожих юм. МАН-ын хэдэн зуун мянган гишүүн хохироод явах юм уу. Бүгдээрээ л хохироод үлдэнэ.Энэ хоёр хүн хоёулаа Монгол Улсад байж болох бүх л том албан тушаалыг хашиж явсан. Тиймээс тэдэнд асуудлыг зөвөөр зохицуулах ухааны цар, эр зориг байгаа байлгүй дээ.
-Би тэгж бодохгүй байна. Түрүүн хэлсэн дээ. Хувь хүмүүсийн өс хонзонгоос үүдэлтэй маргаан өрнөөд байгаа байх. Өөр юм хэлмээргүй байна.
-Би хэзээд өөрийнхөөрөө явж ирсэн. Аливаа юмнаас хараат байж үзээгүй. Төрөөс юм уу, хэн нэгнээс хөрөнгө мөнгө, албан тушаал гуйгаагүй. Өөрийнхөө хүчээр амьдраад байж чадна гэж боддог. Тийм болохоор албан тушаалаар амаа үдүүлэх хүн биш.
-Намуудын тухай хуульд тодорхой заалт байгаа. Энэ хүрээндээ л явж байгаа байх. Манай нам дүрэмдээ МАН бол МАХН-ын эхлэл бөгөөд үргэлжлэл мөн гээд заачихсан. Заавал улс төр хийх гээд зүтгээд байгаа бол МАХН нэрийг булаацалдалгүйгээр улс төр хийж болно шүү дээ.
-Намуудын нэг зорилго бол сонгуульд ялалт байгуулах. Ингээд зүтгэж байхад хажуугаас саад хийгээд байвал яах уу. Хорхой хүртэл биед нь хүрэхээр атирдаг биз дээ. Түүнтэй адил шүү дээ.
-Ходоод хагаравч тогоон дотроо гэдэг дээ. Асуудлаа дотроо ярьцгаах байсан юм. ЭнЭ асуудалд миний хувьд эмзэглэсэн. Намынхаа дарга, Монгол төрийн тэргүүн байсан хүн рүү дайрч давшилсан нь тийм ч таатай санагдаагүй. Буруу л юм хийчихлээ дээ гэж бодож байсан. Аливаа асуудлыг хүчирхийллийн аргаар шийдэхийг хүсдэггүй. Би МАСЗХ-ны сонгуульд ажлуудыг хийж явсан. Одоо ч залуучуудынхаа холбоотой ойрхон ажилладаг.
-Мэдээж долдугаар сарын 1-ний үймээнээр цагдаа, жирийн ард иргэд, намын гишүүд дэмжигчид эрүүл мэнд, эд хөрөнгөөрөө хохирсон. Энэ үймээнийг зохин байгуулагч, өдөөгч нь хэн байв гэдгийг олж тогтоох ёстой. Овоо босгоогүй бол шаазгай юунд суух вэ гэдэг шүү дээ. Долдугаар сарын нэгний жагсаал юунаас болж гарсан гэдгийг нь тогтоож хариуцлага тооцох ёстой. Гэхдээ хэн нэгнийг ялан дийлэхийн тулд хариуцлагын тухай ярих нь зөв ч юм уу, буруу ч юм уу.
-МАН шинэ байртай боллоо Нэг талдаа сайн хэрэг. Гэвч нөгөө талаараа МАХН-ын 90 жилийн түүхийг өгүүлэх архив тэр байшинтай хамт шатсан. Энэ бол Монголын түүх байсан. Хэзээ ч нөхөж барахгүй хохирол. Жирийн иргэд, цагдаа нар хохирсон нь том асуудал. Монголын төрийн төлөө тангараг өргөж ажиллачхаад эрүүл мэнд, амь насаараа хохирсон. Гэтэл үүний төлөө Монголын төр яаж ажиллаж байгаа юм. Бодох л ёстой. Хамгийн сүүлд гэхэд сая Ч. Сангарагчааг төрд зүтгэсэний төлөө яллалаа. Тэр бол УИХ-аас томилогдсон хүн шүү дээ. УИХ-аар бүрэн эрхийнх нь асуудлыг ярьдаг байхад ял оноож байдаг. Үүнийг УИХ-ын бүрэн эрхэд халдсан явдал боллоо гэж үзэж байна. Монгол Улс төрдөө ажилласан хүндээ ийм халгаатай байвал төрд хэн ажиллах юм. Монгол төрийн дархлаа, тусгаар тогтнол яах юм.
-Манай намынхан хамсаатсандаа биш л дээ. Төрийн төлөө хэн нэгний дарамт шахалт доор биш, аялдан дагалдахгүйгээр тангарагтаа үнэнч ажиллаасай гэдэг зарчмаар хамгаалж байсаН. Мэдээж хэн ч алдаа гаргана. Сэтгүүлчдийг хоёр гурван үсэг алдсаных нь төлөө яллана гэвэл яах юм. Хүнийг базах юм бол баас гарна гэдэг шүү дээ. Тэгээд "чи баастай байна" гээд яллах юм уу.
-Алдаа гаргахгүйн тулд ажил хийхгүй сууж байх ёстой юм уу. Хүмүүсийг тийм байдал руу түлхэж байгаа юм шиг санагдаж байна.
-Мэдэхгүй. Би тэгж бодохгүй байгаа. Тэр энэ тогтолцоо гэхээсээ илүү сонгуулиа шударга явуулчихдаг болбол болоо. Монголын ард түмэн ямар ч тогтолцоо байлаа гэсэн хэнийг сонгохоо мэддэг болоод хэрсүүжчихсэн шүү дээ.