Байр суурь7 мин унших
МУ эзэмшигч, бусад нь зөөвөрлөгч байхаар зохицуулах хэрэгтэй

Сэтгүүлч Bayartsengel
Одоохон...
Байр суурь7 мин унших

Сэтгүүлч Bayartsengel
Миний хувьд ч ялгаагүй ард түмэнтэйгээ адилхан ажил хэрэгч чуулган болоосой гэсэн хүлээлттэй байсан. Оюутолгой Тавантолгойн томоохон төслөө урагшлуулах шаардлагатай. Би ч гэлтгүй манай гишүүд ч ийм бодолтой байх шиг байна. Хоёр том төслөө хөдөлгөе гээд хуулиас гадуур явж болохгүй. Хамгийн гол нь хуулийн хүрээнд асуудлыг шийдээд явах нь зөв. Нөгөөтэйгүүр, Монгол Улс хуультай гэдгээ мартаж болохгүй.
Засгийн газар хариуцлагатай байж Тавантолгойг- Оюутолгой шиг болгочихгүйн тулд хичээх ёстой. Оюутолгой хөдлөөгүй биш хөдөлсөн, Өнөөдөр харин өгөөж нь ямар байгаа билээ гэдэг дээр ард түмэн дүгнэлт хийж байгаа байх. Тавантолгой ч таг зогсчихоогүй явж л байна. Гэхдээ шаардлагын хэмжээнд хүрч байна уу гэдэг нь асуулт нэхдэг.
Монголын ард түмэн Тавантолгой ордоос 1072 хувьцаа эзэмшиж байгаа, Тавантолгойн нэг толгойг нь хувийн компани ашиглаж байгаа бол дөрвөн толгой нь улсын мэдэлд гэж ойлгож байна.
Нэгэнт УИХ-аар Тавантолгойн гэрээг хэлэлцэх гэж байгаа бол Монгол Улсын хууль, тогтоомжийг барьж ажиллах ёстой. Хуулийг дээдэлдэг эрх зүйт нийгэмд амьдарч байна. Яг өнөөдрийн байдлаар Тавантолгойн төслийг УИХ-д өргөн барьж хэлэлцэж эхлээгүй байна. Ажлын хэсэг байгуулан ажиллаж эхэлсэн.
Хэрэв Тавантолгойн асуудал УИХ-ын босгыг даваад ороод ирвэл Хууль зүйн байнгын хороо байр сууриа илэрхийлнэ. Нөгөө талаас шийдлийн Засгийн газар байгуулна гээд намууд хамтарч эхлэхэд би ард түмний амьдрал ахуй, валютын ханш, инфляцийн түвшингээр ажил хэмжигдэнэ үү гэхээс дүр эсгэснээр үр дүн харагдахгүй гэдгийг хэлж байсан. Энэ байр суурь дээрээ байгаа, Засгийн газрын өргөн барьсан асуудлыг хууль эрх зүйн хүрээнд зөв тайлбарлаж. гишүүдийг мэдээллээр хангах хэрэгтэй.
Гэрээний хувилбаруудтай танилцаж үзсэн. Яг нэг бүрчлэн хараагүй байна. Ажлын хэсгээс гарах санал, дүгнэлтийн хариуг хүлээж байна. Оюутолгойн гэрээний тухайд алдаа, оноо байсан. Анх талуудын хийсэн гэрээгээр явж чадахгүй байх шиг байна, Оюутолгойн хоёр дахь бүтээн байгуулалтыг өөрийнх нь хөрөнгөөр явуулах ёстой байсан. Гэтэл өнөөдөр арай өөр зүйл ярьж эхэллээ. Гэрээнд өөрчлөлт оруулах гэж байгаа юм уу, эсвэл нөхцөл байдал өөрчлөгдсөн юм уу. Ямартай ч хоёр дахь ээлжийн бүтээн байгуулалтыг хийхийн тулд гадна, дотны банкуудаас хөрөнгө босгоё гэж яриад эхэлсэн. Харин түүний батлан даагч нь Засгийн газар юм уу. Нөгөө талаас Оюутолгойн орд өөрөө болох гээд байгаа юм уу. Ийм зүйл яригдаж эхэлсэн.
Өнөөдөр Оюутолгой, Тавантолгой явж байна уу гэвэл урагш зүтгэж байна. Гэхдээ Оюутолгойн хоёр дахь ээлжийн бүтээн байгуулалт бүрхэг. Ерөнхий сайдын хэлж буй мэдэгдлээс харахад Оюутолгойн ирээдүйд гэрэл гийж байгаа мэт. Ер нь Монгол Улс хэдэн километр зам тавьж чадахаа байсан юм уу. Юу хэлэх гээд байна гэвэл, гурван орны төрийн тэргүүн Улаанбаатарт уулзсан. Уулзалтын дараа УИХ тогтоол баталж, ажиллах чиг үүргийг тодорхойлсон. Үүгээр БНХАУ руу төмөр зам барих тогтоол баталсан.
Цаашлаад нэг зах зээлээс хараат байхгүйн тулд ОХУ руу төмөр зам барих тухай баталсан. Өнөөдөр транзит тээврийн үнэ хөлсийг тохирох үлдсэн. Гэхдээ тухайн төмөр зам гадны өмч байж болохгүй гэдэг дээр хатуу зогсох ёстой. Монгол Улс өөрөө эзэмшигч байж, бусад нь ачаа таваар зөөдөг байхаар зохицуулах хэрэгтэй.
Хамгийн гол нь тэр компанийг хэн эзэмших вэ гэдэг чухал биш. Өмнө нь урагшаа явдаг автозамыг санаж байгаа байх. Бетонон автозам гэсэн ч хажуугаар нь байгаль экологийг сүйрүүлсэн үзэгдэл хэрээс хэтэрсэн. Гэтэл өнөөх автозам нь хувийнх байж, өндөр тариф тогтоосноос үүдэж, хэрүүл маргаан болж эхэлсэн.
Зүйтэй. Гэхдээ нэн тэргүүнд төмөр зам Монгол Улсынх байх ёстой. Хэрэв үгүй юмаа гэхэд төрийн мэдэлд 51 хувь нь үлдэх ёстой. Тэгж байж дараа дараагийн асуудлыг ярих хэрэгтэй.
Ажлын хэсэг дүгнэлт гаргах байх. Ач холбогдолтой асуудал мөн ч юм уу, үгүй ч юм уу. Бүү мэд. Хамгийн гол нь Монгол Улсын иргэн хувьцаа эзэмшигч гэдгээ мартах учиргүй. 1072 хувьцааг иргэд гар дээрээ авсан. Миний ойлгосноор зарим нь улсдаа зарсан гэдэг. Угаасаа улс төрийн хүчнүүдийн амлалт ч байгаа. Нөгөө талаас хувьцааны тухай ойлголтыг ард түмэнд зөв өгөх хэрэгтэй. Дэлхийн зах зээл дээр IРО босгож хувьцааг зарж, түүнээс ноогдол ашиг хүртэх, хувьцаа барьцаалах жишиг байдаг.
Газрын доорх баялаг ард түмний өмч. Түүнээс гадна тодорхой хуулийн заалтыг үндэслэж иргэн бүрийг хувьцаа эзэмшигч болгочихсон. Тэгэхээр хувьцаа эргэлтэд орох ёстой. Хэрэв “Эрдэнэс Тавантолгой” ХХК ашигтай ажилласан бол ноогдол ашгаа өгч эхлэх ёстой байсан. Гэвч 2012 онд “Чалько”- гоос 350 сая ам.доллар авч иргэддээ тараачихсан. Тэр мөнгийг төлсөөр 100 сая ам.доллар үлдсэн. Энэ. өр дуусч байж Тавантолгой ашигтай ажиллана байх.
Төсвийн тодотгол хийж энэ хүрээнд 400 сая ам.долларын бонд босгох боломж байна. Түүнээс гадна өрийн таазын хэмжээг харж хөрөнгө оруулалт зэргийг тооцож тэрбум 500 сая ам.долларыг гадна, дотноос босгох нь Засгийн газарт байгаа гэж ойлгож байна. Энэ бол хангалттай. Тэр мөнгийг оруулж ирж хамгийн гол нь зөв зүйлд зарцуулах хэрэгтэй. Зөв зүйлд хөрөнгө оруулалт хийхгүйгээр талын нэг цацвал үр дүн гарахгүй. Дээр хэлсэн, зөв зүйл нь төмөр зам барих. Гол ажлаа хийхгүй байна, Засгийн газар.
Үүнийг хуулийн хүрээнд зохицуулах байх. Төсвийн тухай хуулиар алдагдал нь 4-5 хувьд барина гэж заасан. Өрийн таазыг төсвийн 40 хувиас дээш гаргахгүй гэж байсан ч 50 гаруй болгосон. Үүнийг барьж ажиллана. Монгол Улсын эдийн засаг сэргэж эхэлбэл боломж нэмэгдэнэ. Гэтэл өнөөдөр гадны хөрөнгө оруулалт тэг рүү зааж эхэллээ, Тиймээс өөр чиглэл барьж ажиллах ёстой.
Хүссэн хууль, эрх зүйн ‘орчныг бий болгож байна. Одоо яригдаж буй гэрээнүүдийг ухаалгаар хийж, төмөр зам бусад бүтээн байгуулалтыг цогцлоох хэрэгтэй. Хэрэв үүнийг нэн тэргүүнд хийхгүй бол дараа дараагийн нөлөө эдийн засагт хүнд тусч эхэлнэ.
Өмнөх Засгийн газрын хийж хэрэгжүүлсэн ажлын үр нөлөө энэ танхимд бий. Япон улстай чөлөөт худалдааны гэрээг байгуулж чадсан. Энэ том алхам. Монгол Улс хүн шиг амьдрахад ганц алхам дутаж байна. Үүнийг төр, нийгэм мэдэрч эхэлсэн. Хэрэв энэ алхмыг зөв хийвэл эдийн засаг, нийгэм сайжирна. Тиймээс хэд хоноод Засгийн газраа огцруулдаг нь тийм ч зөв алхам биш, Хариуцсан ажлаа хариуцлагатай хийхийг нь харах хэрэгтэй.