УИХ-ын чуулганы /2026.05.22/-ны нэгдсэн хуралдаанаар Татварын Ерөнхий хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцлээ.

Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Б.Түвшин дараах байр суурийг илэрхийллээ.

Татварын Ерөнхий хуульд татварын бүртгэл, тайлагнал, төлөлт, зөрчил, гаалийн бүрдүүлэлт гэсэн 5 хэсгийг томьёолоод, тооцооллын аргачлалыг нээлттэй нийтэлдэг аргыг нэвтрүүлэх нь зөв. Гэхдээ одоо байгаа хандлага, арга зүйгээр хэрэглэх нь ямар ч үр дүнгүй. Татвар төлөгчид үнэлгээгээ нээлттэй хардаг, санал гомдлоо гаргадаг, ил тод байдал болон татварын татвар төлөгчийн эрх ашгийг хангадаг байдлаар оруулж суулгах юм бол татварын албанд дэвшил болно. Бичил, жижиг бизнес эрхлэгчид мэдээлэл дутмагаас эрсдэлтэй ангилалд орчихдог. Тэдэнд хэрхэн туслах вэ?

Татвараа төлж чадахгүй байгаа ААН-үүдийн орлогыг 80/20-оор хуваахыг 50/50 болгочихмоор байна. 63.1.4 дэх заалтыг хасахгүй бол хэрэгжихгүй. Татварын ачааллын гол асуудал нь бодит татвар, нэрлэсэн татвар 2.

ААНОАТ ангилалд маш олон хөнгөлөлт чөлөөлөлтийг өгч байна. Хуулиа тойруулж хөнгөлөлт чөлөөлөлт өгөх нь хэрээс хэтэрлээ. Төр авахыгаа авдаг. Гагцхүү шударга зарцуулдаг болох нь чухал. Мөчрөө дийлэхээ больтол нь хөнгөлт, чөлөөлөлт өгчихөөр авдаг юмаа ч авч чадахаа больсон.

Тиймээс бодит татварыг бууруулах хэрэгтэй. ААНОАТ 10% байхад бодит татвар 36%-тай байх судалгааг 5-6 жилийн өмнө гаргаж байсан. Хэвээрээ байх шиг байна. Татвар ногдох орлогыг бодитойгоор бууруулаад бодит татварын ачааллыг үе шат руу нь оруулах хэрэгтэй. Энэ шатлалуудыг ойртуулбал ААН-үүд жижгэрнэ шүү дээ. Бодитойд татвар ногдох орлогын шатлал буурснаараа ААН-үүд босоод ирэхгүй. Тиймээс шатлалуудыг буулгахаасаа илүү бодит татварыг бууруулчихвал яадаг юм. Татвар ногдох орлогоос хасагдах зардлыг нь нэмэгдүүлэх ийм бодлого бодож байгаа юу? Татварын багц хууль болонАж ахуй нэгжийн орлогын албан татварыг хөнгөлөлт чөлөөлөлтөөс нь салгаад цэгцлэх цаг болсон.

Б.Түвшин: Шатлалуудыг буулгахаас илүүтэй бодит татварыг нь бууруулъя!