УИХ-ын чуулганы /2026.06.18/-ны өдрийн нэгдсэн хуралдаанаар Татварын Ерөнхий хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах хуулийн төсөл болон дагалдах хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүллээ.Хэлэлцэж буй асуудлын хүрээнд гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийллээ.УИХ-ын гишүүн О.Саранчулуун:Татварын ерөнхий хуулийн нэмэлт өөрчлөлттэй холбоотойгоор үл маргах журмаар гаргуулах татварын өрийн хэмжээ тухайн орлогын 80%-аас хэтрэхгүй байхаар заажээ. 80% гэдэг тооны ард ямар тооцоолол байсан бэ? НӨАТ-ын хөнгөлөлтийн жагсаалтад туслах хэрэгсэлтэй холбоотой ямар ангиллууд байдгийг асуутал гаалийн татвар дээр хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн тохируулах тоног төхөөрөмж, автомашины асуудлыг дурдсан. Тэгэхээр үүнээс давсан буюу эрүүл мэндийн туслах бүтээгдэхүүн гэдэг ангилал дээр таяг, тэргэнцэр, сонсголын аппарат, алхуулагч гэдэг юмуу, эрүүл мэндийн ямар багаж хэрэгслүүд тооцогддог вэ? Жагсаалт нь хамгийн сүүлд хэзээ шинэчлэгдэн батлагдсан бэ? Учир нь хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн амьдралыг хялбарчлах туслах технологиудын үнэд НӨАТ шингэчихээр өртөг нь өсөөд байдаг гэсэн үг.
УИХ-ын чуулганы /2026.06.18/-ны өдрийн нэгдсэн хуралдаанаар Татварын Ерөнхий хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах хуулийн төсөл болон дагалдах хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүллээ.Хэлэлцэж буй асуудлын хүрээнд гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийллээ.УИХ-ын гишүүн Ц.Мөнхбат:Монгол Улсад эдийн засгийн өөрчлөлтүүд бий болж байна. НӨАТ-ын босгыг өөрчлөх санал орж ирээд уналаа. НӨАТ төлдөггүй ААН-үүдийг олноор бий болгох нь сайн зүйл биш. Татвар төлөгч компаниудад үр дагавар нь очих асуудлыг ч мөн адил ойлгож байна. Эдгээрээс өөр шийдэл байхгүй гэж үү? Бүгд төлдөг болох нь мэдээж тодорхой. Харин анхан шатны буюу дөнгөж бойжиж буй ААН-үүдэд хөнгөлөлтийн хувь хэмжээг ахиу тавьж өгөх хувилбар байж болохгүй юу? Сангийн яам, Татварын ерөнхий газраас асууя. Бүх нийтээрээ татвар төлдөг болох зарчмыг хэзээ хэрэгжүүлж эхлэх вэ? Жижиг лангуу түрээслэгчид буюу гар дээрээсээ тооцоо хийдэг худалдаа эрхлэгчид хэзээ төлдөг болох вэ? Хэзээ бид и-баримтаа бүх газраас авдаг болох вэ? НӨАТ-ын татварыг бүртгэлийн татвар гээд байгаа. И-баримт өгч, 2%-ийн буцаан олголт өгдөг болсноос хойш худалдааны үйл ажиллагаа бүртгэгддэг болсон. Эхэлж байгаа бизнес эрхлэгчдээ яаж бэхжүүлж, таван ажлын байр бий болгох вэ гэдэгт энэ татварын зохицуулалт нөлөөлнө.
УИХ-ын чуулганы /2026.06.18/-ны өдрийн нэгдсэн хуралдаанаар Татварын Ерөнхий хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах хуулийн төсөл болон дагалдах хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүллээ.Хэлэлцэж буй асуудлын хүрээнд гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийллээ.УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг: Нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн эцсийн хэлэлцүүлэг явж байна. Иймд цаашид анхаарах зүйлсийг хэлмээр байна. НӨАТ-ын босгыг нэмэх нь сул болон давуу талтай. Үүнийг нарийвчлан судлах нь зүйтэй. Хамгийн чухал нь бүгд шударгаар төлдөг болмоор байна. Харин буцаалтын хувь хэмжээ байх уу, татварын хэмжээ нь байх уу гэдгээ эргэж харах хэрэгтэй. 400 саяд хүргэж босгыг нь нэмэгдүүлчихээр олон ААН байгууллагууд энэ хуулийн үйлчлэлээс гарна. Энэ ялгамжтай байдлаас болоод компани хоорондын харилцаа тасрах вий гэдэг зүйлс яригдана. Жижиг компаниудад түүх үүсэхгүй үр дагаврууд ч гарахыг үгүйсгэхгүй. Тэгэхээр босгыг нь өндөрсгөхөөсөө илүүтэй бүгд төлье, харин буцаалтын хувь хэмжээгээр дэмжиж өгөх энэ суурь зарчмыг баримтлах нь зөв. Энэ хуулийн гол зохицуулалт юу болохыг ажлын хэсгийн ахлагч тодорхой хэлж өгөөч? Гишүүд бид бодлогоосоо ухарлаа гэдэг мэдэгдэл хийлээ. Эдийн засгаа, бизнесийг улам жижгэрүүлэх чиглэл рүү явчих гээд байгаа юм. Татварын хуулиудыг баталчихаад эргэж буцаад байх нь буруу.
УИХ-ын чуулганы /2026.06.18/-ны өдрийн нэгдсэн хуралдаанаар Татварын Ерөнхий хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах хуулийн төсөл болон дагалдах хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүллээ.Хэлэлцэж буй асуудлын хүрээнд гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийллээ.УИХ-ын гишүүн Х.Тэмүүжин:Ж.Баярмаа гишүүний санаачилсан хууль болон ЗГ-ын гишүүний санаачилсан хууль хоорондоо нэлээн зарчмын зөрүүтэй байна. Үүнийг шийдээд дундын хувилбар орж ирэж байх шиг байна. Гэхдээ нэг зүйлийг хэлмээр байна. Бид философи үзэл санааныхаа таагүй бөгөөд хуучинсаг хандлагаасаа салах хэрэгтэй. Иргэд хөдөлмөрлөөд авьяас, цаг хугацаа, амьдрал, тэр бүү хэл аз жаргалынхаа зарим хэсгийг нь золиослоод бизнес хийж байхад орлогынх нь дийлэнхийг халаасанд нь үлдээж сурах ёстой. Төрийн бодлого иргэндээ ээлтэй байх ёстой. Олсон болгоноос нь хөеө цуглуулж байгаа мэт төсөвт төвлөрүүлээд иргэдээс илүү ухаалгаар асуудлыг нь шийдэж чадна гэж боддог. Төрд сул зарах мөнгө бага байгаа нь авлига үүсэхгүй гэдэг логиктой. Иргэнд өөрөө өөртөө зарах мөнгө байна гэдэг нь бизнес, үр хүүхэддээ хөрөнгө оруулалт хийж, аз жаргалыг бүтээж болно гэдэг логиктой. Иргэддээ боломжийг нь, албан тушаалтнуудад хариуцлагыг нь үлдээж сурах явдал Монголын төрд дутагдаж байна. Уул уурхайгаас бусад бизнес дээр иргэддээ бизнесийг нь хөнгөвчлөх, орлогоо юунд зарцуулах тэр эрх чөлөөг нь олгох нь төр зөв байгаагийн нэг хэмжүүр гэдгийг ойлгоцгооё.
УИХ-ын чуулганы /2026.06.18/-ны өдрийн нэгдсэн хуралдаанаар Татварын Ерөнхий хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах хуулийн төсөл болон дагалдах хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүллээ.Хэлэлцэж буй асуудлын хүрээнд гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийллээ.УИХ-ын гишүүн Н.Алтаншагай:Өр төлөгчдийн ачааллыг бууруулахад чиглэсэн хуулийн төслийг дэмжиж байгаа. Төсөлтэй холбоотойгоор тодруулах зүйлс байна. Нэгт, ААНОАТ-ын хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр жижиг дунд бизнесүүдэд ямар өөрчлөлт, дэмжлэг олгохоор тусгав? Жижиг дунд бизнесүүд мэдээлэл дутмаг байдлаасаа үүдэн зарим хуульд заасан хөнгөлөлтүүдээ эдэлж чадахгүй нөхцөл байдал үүсдэг. Тэгэхээр энэ хуулийн өөрчлөлт шинэчлэлтийн талаар сургалт, сурталчилгаа хийж ААН-үүдэд мэдээлэл хүргэх шаардлагатай. Хоёрт, жижиг дунд бизнесийн татварын ачаалал яг ямар байгаа гэж үзэж байна? Гуравт, Хуулийн үзэл баримтлал дээр байгаа нэг зүйлийг тодруулъя. Тухайлбал, ААНОАТ-ын татварын тайлан тушаах, төсөв төлөх хугацааг хойшлуулна гэж байгаа. Ингэснээр ямар үр дүн авчрах юм. Хууль шинэчлэгдээд сайжраад л явах ёстой. Хэт таалагдах гэдэг өнцгөөсөө хуулиудад ухралт орох вий!Дөрөвт, Аж ахуй нэгжийн данс хаадаг байдлыг хэрхэн зохицуулах юм. Татварын байгууллагын татвар төлөгчдийг айлгах, шалгах, хорих цагдах арга барилаас ухралт хийх ёстой. Татвар төлөгч иргэн ААН-үүдэд татварын албаны үйлчилгээний харилцаа хандлагад өөрчлөлт гарахыг ААН-үүд хувь хүмүүс шаардаж, хүсэж, хүлээж байгаа. Нэг өглөө босож ирээд л нээлээ гэдэг, нэг болохоор л хаалаа болчихдог. Үүн дээр бодлогын ямар өөрчлөлт орж байгаа вэ?
УИХ-ын чуулганы /2026.06.18/-ны өдрийн нэгдсэн хуралдаанаар Татварын Ерөнхий хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах хуулийн төсөл болон дагалдах хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүллээ.Хэлэлцэж буй асуудлын хүрээнд гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийллээ.УИХ-ын гишүүн О.Саранчулуун:Өнгөрсөн удаагийн чуулганы үеэр энэ хуультай холбоотой асуулт асуусан. Нэгт, жилд дунджаар хэдэн хуулийн этгээдийн дансыг хааж, үл маргах журмаар татварын орлогоос суутган авсан тоогоо гаргаач гэж асуусан. Дансаа хаалгасан ААН-үүдийн цаана ямар нийгэм, хүн ам зүйн асуудал байсан юм бол. Тэр талаар судалсан уу? Хоёрт, Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн эцсийн өмчлөгч нь байхаар ААН хэр байсан бэ? гэдэг дээр мэдээллээ бэлдэж ирсэн байх гэж найдаж байна. Гуравт, энэ хуулийн төсөлд зааснаар татварын өрийг гаргуулсны дараа татвар төлөгчийн банк дахь дансанд ирээдүйд орж ирэх мөнгөн хөрөнгөөс үл маргах журмаар гаргуулах татварын өрийн хэмжээ нь тухайн орлого нь 80%-аас хэтрэхгүй байна гэж заасан. 80%-ийн ард ямар тооцоолол байгаа вэ?
