#Коммент3 мин унших
Нийслэлийн мега төслүүдийн сонсголын үр дүнд Ерөнхий сайдад асуулга тавьж, АТГ-т албан бичиг хүргүүлэхээ мэдэгдлээ

Сэтгүүлч Б.Цэцэгсүрэн
Одоохон...
#Коммент3 мин унших

Сэтгүүлч Б.Цэцэгсүрэн
Төсвийн байнгын хорооны 30 гишүүн, 70 орчим төрийн албан хаагч оролцсон Нийслэлийн мега төслүүдийн талаарх ерөнхий хяналтын сонсгол нь 2026 оны 6 дугаар сарын 15-наас 16-ны хооронд 2 өдөр болж өндөрлөсөн.
Сонсгол зохион байгуулснаар
2025 онд 118 төсөл арга хэмжээ батлагдсанаас 23 нь Засаг даргын үйл ажиллагааны хөтөлбөртэй уялдаагүй байна. Тухайн онд газрын зөвшөөрөл, байршил нь тодорхойгүй байхад бэйсболын талбай барих ажилд төсөвт өртгийг нь баталсан.
НИТХ-ын 45 төлөөлөгчийн 43 нь нийслэлийн өмчит болон өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн ТУЗ-ийн дарга, гишүүнээр ажиллаж байна. Энэ нь хяналтын хараат бус байдал, ашиг сонирхлын зөрчлийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж болзошгүй.
Нийслэлийн нэгдсэн төсвийн гүйцэтгэлээр орлогын өсөлт 23.7 хувь байхад зарлагын өсөлт 36.4 хувьтай байв.
Нийслэлээс хэрэгжүүлж байгаа төслүүдийн 16 нь Монгол Улсын урт, дунд хугацааны хөгжлийн хөтөлбөр болон нийслэлийн хөтөлбөрт туссан. Нийт төсөвт өртөг нь 28.9 их наяд төгрөг. Хэрэгжих хугацаа 2024-2031 он байна.
Харин шинжээчийн дүгнэлтэд
"Нийслэлийн 2024-2026 оны төсвийн зарцуулалт, хөрөнгө оруулалтын төслүүдийн хэрэгжилт холбогдох хууль тогтоомжид нийцсэн байдал” сэдэвт ерөнхий хяналтын сонсголоор танилцуулсан 19 төслийн нэгдсэн мэдээлэл

Эдгээр төслийн нийт өртөг нь 28.9 их наяд төгрөг. Монгол Улсын нэг жилийн төсөвтэй дүйнэ. Нийт төсвийн 70 гаруй хувийг эзэлж буй төслүүдэд хийсэн дүгнэлтээр төсөвт үзүүлэх ачаалал, зээлийн эргэн төлөлтийн шинжилгээ хийгээгүй, эдийн засгийн өгөөж өндөртэй гэж байгаа ч нэгдсэн аргачлалаар үнэлээгүй тул харьцуулах боломжгүй болсныг шинжээчид онцолсон юм.
Тухайлбал Туулын хурдны замын төслийн ашиг тусыг нь дэлгэрэнгүй тооцсон атлаа байгаль орчин, нийгэм, бусад төслүүдтэй давхцах нөлөөллийг хангалттай тусгаагүй байна. Ийм нөхцөлд “эдийн засгийн өндөр өгөөжтэй” гэсэн дүгнэлт бодит байдал дээр хэрэгжих эсэх нь эргэлзээтэй.
Сонсголын явцад
Төсөв, санхүүжилтийг хянах: Нийслэлийн хөрөнгө оруулалтын зарцуулалтыг эрэмбэлэх, урсгал зардалд бодит хэмнэлт хийх.
Хууль зүйн орчныг сайжруулах: Нийслэлийн өмчит аж ахуйн нэгжүүдийн удирдлага болон НИТХ-ын төлөөлөгчдийн давхар дээлийг болиулах, төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн зохицуулалтыг нарийвчлах.
Төслүүдийн үр ашгийг тооцох: "Туулын хурдны зам" болон "Сэлбэ дэд төв" зэрэг мега төслүүдийн үр ашиггүй байдлыг шалгаж, хариуцлага тооцох санал зөвлөмжүүд гараад байв.
Гэтэл Төсвийн байнгын хороо сонсголын дүгнэлтээр тогтоол гаргахыг дэмжээгүй тул УИХ-ын гишүүд Ерөнхий сайдад асуулга хүргүүлж, хууль хяналтын байгууллагад (АТГ) хандах шийдвэр гаргаснаа мэдэгдлээ.
УИХ-ын гишүүн, Ажлын хэсгийн гишүүн Д.Энхтүвшин:
Монгол Улсад нутгийн өөрөө удирдах ёсны байгууллага маш сул байна. Нутгийн өөрөө удирдах байгууллага гэдэг нэртэй ЗГ-аас томилогдсон Засаг дарга нь төлөөлөгчдөө татаж авдаг, энэ нь иргэдийн мэдэх эрхийг зөрчиж нутгийн өөрөө удирдах байгууллага Үндсэн хуульд заасан эрх хэмжээгээ хэрэгжүүлж чадахгүй байгаа дүр зураг харагдсан. Иргэдийн хурал иргэдээ төлөөлөх институц болохоос Засаг даргын томилдог дарга нар биш. Тэд нутгийн иргэдээ төлөөлөх ёстой байгууллагуудаа янз бүрийн арга хэрэгслээр өөртөө татаж, төсвийн шинжтэй зарцуулалтуудыг хийж дур зоргоороо авирлаж байна. Засаг талд харагдахдаа нутгийн удирдлагын байгууллага гэж хэлээд нөгөө талдаа төлөөлөх ёстой иргэдийнхээ эсрэг жагсаад явна гэдэг бол тэнцвэр алдагдсаны илрэл. Улсын төсөв дээр тухайн жилд орсон орлого зарлагын зөрүүг ашиг алдагдал гэж ярьдаг бол Нийслэл дээр өмнөх оны үлдэгдэл буюу орлогоо нэмээд түүнээсээ зарлагаа хасаж ашиг алдагдлаа тооцдог. Энэ нь өөрөө төсвийн нэгдсэн байдал, сахилга баттай холбоотой асуудлыг алдагдуулж байна. Энэ алдаа дутагдлыг сайжруулахаар сонсголоос УИХ-ын тогтоолын төсөл санал болгосон боловч байнгын хороон дээр дэмжигдээгүй ч ажлын хэсгийн гишүүд үүний төлөө ажиллана