Одоохон...

Очирбат Сийлэгмаа | Vip76.mn

Очирбат Сийлэгмаа

Эрдэмтэн

Нийтлэл

Сүүлд оролцсон хэлэлцүүлэг

Улстөр2026.04.20-2026.06.06

УИХ-ын гишүүний ёсзүй, сахилга, хариуцлага

+23

Ард түмний элч төлөөлөгч болсон төрийн түшээ хүнд өнөөгийн хуулийн зохицуулалт, монголын төрт ёсны түүх уламжлалаар ямар шаардлага тавьж ирсэн бэ? Парламентын гишүүний баримтлах ёс зүйн зарчим өнөөгийн хууль эрхзүйгээр хэрхэн зохицуулж байна вэ? Ёс зүй сахилга хариуцлагыг…

Хэлэлцүүлэгт
О.Сийлэгмаа-ын
гаргасан 3 санал

Ёс зүйн талаар нэгдмэл ойлголтгүй байгаа нь асуудлыг хувь хүний үзэмжээр шийдэх нөхцөл бүрдүүлж байна
Нийгэм, олон нийт төрийн албан хаагчдаас ёс зүйтэй байхыг шаардах нь зөв. Гэхдээ ёс зүйн асуудлыг судалж, ёс зүйн зөрчил гэж тогтоож байгаа субьектүүд "хууль, хүний эрхийн суурь зарчмуудыг мэдэхгүй, мөрдөхгүйн улмаас харилцан адилгүй хэрэглэгдэж байна. Иймээс хуулиар тодорхойлсон нэр томъёог нэг мөр ойлголтоор хэрэгдэхэд анхаарахгүй бол өнөөгийн практик дах алдаа давтагдсаар байх магадлалтай.
0 сэтгэгдэл
Ёс зүйг хуульчилж байгаа бол төрийн бүх шатанд, тэр дундаа улс төрийн албан тушаалтнуудад адил тэгш хэрэглэх ёстой.
Иймээс Төрийн албан хаагчийн ёс зүйн тухай хуулийн үйлчлэх хүрээг төрийн жинхэнэ албан хаагч, Одоо үйлчилж буй Төрийн албан хаагчийн ёс зүйн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах буюу төрийн үйлчилгээний албан хаагч, төрийн захиргааны албан хаагч, улс төрийн албан тушаалтанд ижил түвшинд хэрэгжүүлдэг байхаар хуулийн хэрэгжих хүрээг өөрчлөх шаардлагатай.
Мэдээд УИХ-ын гишүүд зэрэг улс төрийн албан хаагчийн эрхэлж буй ажлын онцлогийг гүйцэтгэх үүрэгтэй нь холбогдуулан тусгах нь хууль тэгш үйлчлэх зарчимд нийцэх болов уу? Одоогийн УИХ-ын гишүүдийн ёс зүйн дүрэмд тусгасан байгааг л дээрх хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр боловсронгуй болгох нь илүү бодит үр дүн гарна гэж харж байна. Тус дүрсийн хэрэгжилтийг хангуулах үүрэг бүхий Ёс дэд хорооны гишүүд ажлаа эрчимжүүлэх чин эрмэлзэлтэй байж, “хууль зүйн мэдлэгээ сайжруулж, хараат бус, баримтад суурилсан шинжлэн судлах ажлыг бүрэн-үнэн зөв гүйцэд ажиллагаа явуулдаг”, олон талаас мэтгэлцэх боломжийг хангадаг, сонсох ажиллагааг бодитоор хэрэгжүүлдэг болох ёстой. Ингэж чадвал ёс зүйн зохицуулалт нь хүний эрх зөрчдөг хэрэгсэл биш, харин төрийн албаны шударга, хариуцлагатай тогтолцоог хамгаалах механизм болж чадна.

Хууль, эрх зүй2026.04.20-2026.06.06

Шүгэл үлээгчийг хамгаалах эрх зүй бүрдүүлэх нь

+18

Шүгэл үлээгчийн эрхийг хамгаалах эрх зүйн орчинг бүрдүүлэх, авлигыг мэдээлэх аюулгүй, үр дүнтэй тогтолцоог бэхжүүлэхэд хувь нэмэр оруулах, авлигатай тэмцэх эрх зүйн орчинг сайжруулах.

Хуулийн төсөлд "шүгэл үлээгчийн эрсдэл, эрсдлийн үнэлгээ"-ний талаар тодорхой бус байна!

Шүгэл үлээх нь нийтийн эрх ашигт чиглэсэн, баримтаар баталгаажсан байх нь хамгийн энгийн шаардлага. Энэ асуудлаар хууль эрх зүйн орчины зохицуулалт яригдсаар байгаа ч ахицгүй, бодит үр дүн байхгүй байгаа нь улс төрчдийн олон талын эрх ашиг, ашиг сонирхол асар ихээр хөндөгдөх учир тэд зүтгэхгүй мэдээж.
Эрх зүйт төрийн ажил хэрэг нэгэнт батлагдсан хууль эрх зүйн актыг мөрдөхгүй байгаан улмаас асуудал хөндөх буюу шүгэл үлээх шаардлага төрд хамгийн ихээр тулгарч буй.
Шүгэл үлээсэн буюу өөрийн кэйсээс хэсгийг энд тэмдэглэе.
Миний бие банкны эдийн засагч, нягтлан мэргэжилтэй бөгөөд банк, санхүүгийн чиглэлээр 21 жил дээд боловсролын сургалтад оролцсон. 2010-д оноос төрийн санхүүгийн хяналтын чиглэлээр судалгаа хийж байгаад энэ сэдвийн талаар хэвлэлээс мэдэж, 2020.11.27-2022.09.12 хугацаанд БЗСанд гадаад зээлийн мэргэжилтэн, ахлах мэргэжилтэн, хэлтсийн даргаар ажилласанээр ажиллахдаа тухайн үеийн эрх зүйн зохицуулалтын хүрээнд АСУУДАЛ ХӨНДӨЖ, дээд шатны байгууллага болох БСШУЯ-наас ЗГ хүртэл "хууль бус шийдвэр хэрэгжүүлэх боломжгүй" талаар хандаж байсан. Энэ үед дээд шатны аль ч удирлагаас "шүүмж, эсэргүүцлийн мөрөөр асуудлаа харж шийдвэрлэх" бус харин ч манийг олон янзаар дарамт шахалт үзүүлдэг байсан нь өнөөдөр ч ХЭВЭЭРЭЭ байна. Төрд ч, хувийн хэвшилд ижил байгаа болов уу - энэ ил далд дарамт, шахалт. Асуудал хөндөөд 2022.09-2024.09 сар хүртэл 2 жил, 2026.01-2026.05 сар хугацаанд хувийн хэвшилд ажиллах боломжгүй болтол нөхцөл бүрдэж: "сайд нарын эрх ашиг хөндсөн таныг ажилд авахаар дарамт шахалтад өртөх байх" гэх хувийн хэвшил....
Асуудал хөндсөн хэнд ч учирдаг хүндрэл: ажиллаж байхад удирдлагын шахалт, төрийн ажил хэрэг дэх эс үйлдэхүй, хамт олны ялгавлан гадуурхлалт хэвийн ажиллах боломжийг хааж, сэтгэл зүйн хүндрэл учруулдаг нь хөдөлмөрийн бүтээмжид сөрөг төдийгүй, алдаа мадаг гарах нөхцөл бий болгоно.
Монгол улс хүн ам цөөн, ажилласан салбар хязгаарлагдмал нөхцөлд ажлаас гарсан ч төрийн байгуулага, түүний удирдлага бүрдүүлж хувийн хэвшлийг элдэвээр дарамтлах байдлаар шүгэл үлээгчийг нийгэмд хөл тавихад таагүй нөхцөлийг бүрдүүлдэг нь өнөөдөр оршсоор байна. Үүний улмаас шүгэл үлээгч зөвхөн ажилгүй болох түүний гэр бүл, эргэн тойрныхон тэр чигтээ төрийн элдэв шахалтад өртөж, шүгэл үлсээн хүн нь эрүүл мэнд, сэтгэл зүйн асар их хохиролд өртдөг. Түүгээр ч зогсохгүй нийгмийн зүгээс ирэх эерэг сөрөг хандлага тухайн хүнийг хаа ч тайван алхах нөхцөлгүй болгодог нь хамгийн том эрсдэл.
Асуудал хөндөх буюу хууль журам мөрдөгдөхгүй улмаас нийтийн эрх ашгийг олон янзаар хөндөж байгаа учир өөндрийн хоолны төлөө дуугүй суух нь ирээдүй рүү нулимж буй хэрэг. Тухайлбал, БЗСангийн асуудалд эрх мэдэл албан тушаалаа ашиглаад журмаа зөрчин гадаадад суралцаж ирээд өнөөдөр "төр, хувийн хэвшлийн алинд ч сүлжээ болон авлига ашиг сонирхолоороо нэгдсэн байх нь түгээмэл". Энэ нь одоогийн залуусын суралцах боломжийг хязгаарласан төдий бус нийгмийн хамгийг их хүсэмжилдэг ШУДАРГА ЁС байхгүйд учир шалтгаан оршиж байна.
Иймд тус хуулийн төсөл "шүгэл үлээгчийн эрсдэл, эрсдлийн үнэлгээ"-ний талаар тодорхой бус байгаа. ХҮНИЙ ЭРХ ХАМГААЛАГЧИЙН ЭРХ ЗҮЙН БАЙДЛЫН ТУХАЙ болон бусад эрх зүйн актаар зохицуулсан ч хангалтгүй байгааг харгалзах шаардлагатай байгаа.