Үйл явдал7 мин унших
Монголын эмэгтэйчүүдийн нийгэмд эзлэх байр суурийг бэхжүүлэхэд МАН түүхэн үүрэг гүйцэтгэжээ
Эх сурвалж:
TV5Сэтгүүлч Tuya
Одоохон...
Үйл явдал7 мин унших
Эх сурвалж:
TV5Сэтгүүлч Tuya
Энэ бол тэгш эрх, эрх чөлөөт нийгэм байгуулах МАН-ын хүмүүнлэг бодлоготой шууд холбоотой. 1924 онд баталсан анхны Үндсэн хуульд эрэгтэй, эмэгтэй ялгаагүйгээр иргэн бүр сонгох, сонгогдох эрх эдлэхийг тунхагласан нь Ази тивд төдийгүй арчилсан улс орнуудаас ч өмнө эмэгтэйчүүдийн эрхийг хуульчлан баталгаажуулахад түрүүлж алхсан нь Монгол Улс байсан” хэмээн онцлон тэмдэглэлээ.

Харин МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Амарбаясгалан “МАН 100 жилийнхээ түүхэн ойг тэмдэглэж буй энэ мөчид улс орны хөгжилд эмэгтэйчүүдийн оруулсан хувь нэмрийг тодотгож ярих нь зүйн хэрэг юм. 100 жилийн түүхийг эргэн сөхвөл эмэгтэйчүүдийн гүйцэтгэсэн үүрэг, хувь нэмэр, байгуулсан гавьяа ямар их юм бэ гэдэг нь тодорхой харагдана. МАН Ази тивдээ анх удаа эмэгтэйчүүдийг төрийн хэрэгт татан оролцуулахад манлайлан оролцсон байдаг.
“Гал голомт” хөдөлгөөний тэргүүн, Эрүүлийг хамгаалахын гавъяат ажилтан Д.Мөнхөө илтгэлдээ “Эх , хүүхдийн эрүүл мэндийн тухай асуудал нь улс орны хүн амын төрөлт, өсөлт, үйлдвэрлэх хүчний хөгжил дэвшлийн үндсийг бүрдүүлдэг нийгэм, улс төр, эдийн засгийн онцгой ач холбогдол бүхий нийгэм-анагаах ухааны нэгдсэн арга хэмжээ юм” гэдгийг онцлон тэмдэглэв.

1918 онд 650 орчим мянган хүн амтай, цэвэр өсөлтгүй, мянган амьд төрсөн хүүхдийн тэн хагас нь ойндоо хүрэлгүй эндэж, амаржиж байгаа арван эх тутмын нэгээс илүү нь төрөхийн хүндрэлээс болж амь насаа алдаж байсныг дурдаж, 100 жилд хүн амын тоо зургаа дахин өссөн түүхэн амжилтыг өгүүлэв.

1926 онд Улсын төв эмнэлгийн дэргэд Эх нялхсыг хамгаалах газар байгуулж, 1929 онд Эх нялхаст зөвлөлгөө өгөх биеэ даасан анхны үйлчилгээ ажиллаж эхэлснээр эх, хүүхдийн эрүүл мэндийг хамгаалах цогц тогтолцоо бий болох эхлэл тавигдсан байна. Жил дараалан авч хэрэгжүүлсэн бодлогын үр дүнд Монгол улс 1988 онд 2 сая дахь иргэнээ хүлээн авч, өнөөдөр 3.3 сая иргэнтэй болсон нь зуун дамнасан бодлого, энэрэнгүй эх оронч үйлсийн үр дүн гэж тэмдэглэв.

Доктор, дэд профессор Ц.Цэцэгжаргалын илтгэлд өгүүлснээр, 1924 оны анхдугаар Үндсэн хуулиар эрэгтэйчүүд, эмэгтэйчүүдийн тэгш эрхтэй болж, эмэгтэйчүүдийн улс төрийн эрхийг албан ёсоор баталгаажуулсан нь Монголын эмэгтэйчүүд хувийн хүрээнээс нийгмийн хүрээнд шилжих,тэдний нийгэмд эзлэх байр суурийг өөрчлөх суурь эрх зүйн баталгаа болжээ. Өмнөх нийгмийн хамгийн бурангуй ёс богтлох ёсыг халж, эмэгтэйчүүд өмчийн эрхтэй болж, улстөрийн шийдвэр гаргах түвшинд оролцож эхэлсэн нь Үндсэн хуулиар олгогдсон тэгш эрхийн хүрээнд ирсэн шинэ үзэгдлүүд байв.
1970-аад оны дунд үе гэхэд орон нутгийн байгууллагуудын удирдах ажилтны 21.9 хувь, шүүхийн бүх ажиллагсдын 25.4 хувь, Ардын Их Хурлын депутатын 22.9 хувь, эвлэлийн гишүүдийн 47.9 хувь,үйлдвэрчний гишүүдийн 43.7 хувийг эмэгтэйчүүд эзлэх болжээ. Энэ үзүүлэлт нь МАН дангаар эрх барьж байх хугацаандаа эмэгтэйчүүдийн нийгмийн байр суурийг бэхжүүлсний илрэл юм.

МУБИС-ийн Түүхийн тэнхимийн багш, доктор, профессор Ч.Болдбаатар “Төрийн шийдвэр гаргах түвшин дэх эмэгтэйчүүдийн оролцоо:УБХ-ын жишээн дээр” илтгэлээрээ 1924 оны анхдугаар Үндсэн хууль болон 1940 оны Үндсэн хуулийн дагуу байгуулагдсан УБХ-ын үйл ажиллагаанд эмэгтэйчүүдийн оролцоо ямар байсныг өгүүлсэн. УБХ-ын гишүүнээр сонгогдоно гэдэг Монголын эмэгтэйчүүд түүхэндээ анх удаа төрийн шийдвэр гаргах түвшинд оролцож буй хэрэг бөгөөд УБХ 1929 оноос дэргэдээ Эмэгтэйчүүдийн хэрэг ажлыг өргөтгөн сайжруулах комисс байгуулж, эмэгтэйчүүдийн эрх чөлөөг хамгаалж, аж байдлыг сайжруулах бодлогыг тодорхойлж, орон нутгуудад салбаруудаа байгуулах ажлыг хийжээ.
Уг комисс нь эмэгтэйчүүдийг сургах, аж байдлыг сайжруулах, улстөрд оролцуулах ,хуучны бурангуй ёсноос ангижруулах олон ажлыг хийж байсан бөгөөд 1932 онд татан буугджээ.
Энэ комисс нь тухайн үед Монголын нийгмийн өмнө тулгамдаж байсан эмэгтэйчүүдийн эрхийг хүндэтгэн дээдлэх, тэднийг шинэ цагийн соёл боловсролд сургах, чөлөөтэй ажил хөдөлмөр эрхлэх бололцоо олгох, ерөөсөө Монголын нийгэмд эмэгтэйчүүдийн тэгш эрхийг хангахад зохих нөлөө үзүүлсэн гэж судлаачид дүгнэдэг байна.
Дэлхийд хөгжлөөрөө тэргүүлж байгаа загвар болсон улс орнууд болох Европын орнуудаас Герман, Скандинавын орнууд, Хойд америкийн Канад, Азийн орнуудаас Сингапур, Тайвань, Солонгос зэрэг орнуудын хөгжлийн нэгэн чухал үзүүлэлт нь тэгш, хүртээмжтэй боловсролын систем, бүх шатандаа жендерийн тэгш байдлыг хангаж ажиллаж байгаатай холбоотой.
Тиймээс боловсролын салбарт хүйсийн хувьд давамгайлж буй эмэгтэйчүүд боловсролын зорилгоо эргэн харж, Монгол улсаа хөгжүүлэх мэдлэг, чадвартай, хариуцлагатай, зөв ханддагатай хүнийг бэлтгэх эрхэм үүргээ ухамсарлан, охид, хөвгүүдээ жендерийн мэдрэмжтэйгээр өсгөн хүмүүжүүлэх, Монгол улсын ажиллах хүчний хүйсийн тэгш харьцааг хангахад чиглэсэн бодлого хэрэгжүүлэх, боловсролыг тэгш хүртээмжтэй түгээх, боловсролын чанарыг сайжруулахад манлайлан хамтран ажиллах хэрэгтэй байна гэв. Монгол улсын хөгжлийн түлхүүр нь үндэсний сэтгэлгээ, онцлогт тохирсон дэлхийд өрсөлдөхүйц чанартай боловсрол мөн гэж илтгэлээ төгсгөсөн юм.
Иймээс 1990 оноос хойш өнөөг хүртэлх хугацаанд жендэрийн эрх тэгш байдлыг хангах эрх зүй, бодлогын орчин бүрэлдэж, үндэсний болон орон нутгийн түвшинд хэрэгжилтийг хангаж ажиллах бүтэц төлөвшин хөгжиж байна. Гэвч жендэрийн эрх тэгш байдлыг хангах чиглэлд олсон амжилтаа бататгахын зэрэгцээ хойш чангааж буй олон асуудалд анхаарч ажиллах шаардлагатай байгааг онцолсон юм. Эдгээр асуудал нь эмэгтэйчүүдийн ажиллах хүчний оролцооны түвшин буурсан, эрэгтэйчүүдийн эрүүл мэндийн асуудал, гэр бүлийн хүчирхийллийн асуудал зэрэг юм.
Хуралдааны төгсгөлд уг эрдэм шинжилгээний хуралд оролцогчид улс орны хөгжлийн 100 жилийн гараа эхэлж буй энэ үед нийгмийн тулгамдсан асуудлуудыг шийдэхийн төлөө эмэгтэйчүүд нэгдэн шинэ шатанд ажиллах шаардлагатай гэдэгт санал нэгдлээ.
