#Коммент3 мин унших
Н.Батсүмбэрэл: Онцгой албан татварын хэмжээг нэмэгдүүлэх замаар электрон тамхины хэрэглээг хязгаарлана

Сэтгүүлч Б.Цэцэгсүрэн
Одоохон...
#Коммент3 мин унших

Сэтгүүлч Б.Цэцэгсүрэн
Ялангуяа, охидын дундах электрон тамхины хэрэглээ 20% болж өссөн нь маш ноцтой үзүүлэлт юм.
Хэрэглэгчдийн олонх нь электрон тамхийг "аюулгүй" гэсэн ташаа ойлголтоор хүлээн авч, амт, үнэр, дизайн зэрэг нь хэрэглээг дэмжих хүчин зүйл болсоор байна.
Асуудал зохицуулалтгүй үед газар авч, аюулт хэмжээндээ хүрдэг.
Манай улсад Тамхины хяналтын хууль анх 1993 онд батлагдсан бөгөөд 2005 оноос шинэчлэгдэж, нийт найман удаа нэмэлт, өөрчлөлт орсон. Гэвч Тамхины хяналтын тухай хуулийн хэрэгжилтийн үр дагаварт хийсэн үнэлгээгээр хуулийн хэрэгжилт хангалтгүй, хяналт сул, хууль бус худалдаа ихэссэн, хяналтын байгууллагуудын уялдаа холбоо муу байгаагаас өсвөр үе, залуучуудын дунд тамхины хэрэглээ өсөж, эрүүл мэнд, сэтгэл зүйд сөргөөр нөлөөлж байгаа билээ.

Тиймээс О.Номинчимэг, Н.Батсүмбэрэл, Р.Батболд, Б.Мөнхсоёл нарын гишүүд Тамхины хяналтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахаар УИД-д өргөн бариад байгаа.
Монгол Улсад тамхины үнэ хямд, татварын хэмжээ Дэлхийн Эрүүл мэндийн Байгууллагын (ДЭМБ) зөвлөмжөөс доогуур байгаа нь тамхидалтыг нэмэгдүүлэх гол хүчин зүйл болж байгааг судлаачид онцолдог бөгөөд тамхины татвар нэмэгдэхэд хэрэглээ багасдаг болох нь олон улсын туршлагаар нотлогддог.
Тодруулбал, өнөөдрийн байдлаар 46 улс электрон тамхийг бүрэн хориглосон бол 20 улс амт үнэрийг хоригложээ. Нидерланд, Дани, Истони, Финланд, Унгар БНХАУ, Австрали, Герман, Шинэ Зеланд зэрэг улс багтаж байна.
Ийнхүү зохицуулалт хийж, зөвхөн амт, үнэр хорьсноор эхний жилдээ залуусын тамхидалт 10-25%, татварыг үе шаттай нэмснээр хэрэглээ 43% хүртэл буурсан үр дүнгүүд гарсан байна.
Тухайлбал,
Эстони 2020 онд амт, үнэрийг хорьсноор залуусын электрон тамхи хэрэглэх түвшин 25% орчим буурсан.
Австрали 2023 онд тамхины амт, үнэрийг хорьж, өсвөр үеийнхний электрон тамхи хэрэглэх түвшин 16%-аас 12% болж буурсан.
Шинэ Зеландад мөн өсвөр үеийнхний электрон тамхи хэрэглэх түвшин 12 орчим хувиар буурчээ.
Иймд,
Бүх төрлийн онцгой албан татварыг 2025–2030 оны хооронд үе шаттайгаар нэмэгдүүлэх,
Татварын орлогыг ерөнхий боловсролын сургуулийн сурагчдын үдийн хоолны шим тэжээлийг дээшлүүлэх арга хэмжээ, хүүхэд, залуучуудын чөлөөт цагийг эрүүл, аюулгүй, идэвхтэй өнгөрүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлэх,
Тамхинаас урьдчилан сэргийлэх болон гаргах тусламж, үйлчилгээ зэрэгт зориулах замаар хүн амын өвчлөл, нас баралтыг бууруулах, иргэдэд шаардлагатай тусламжийг хүртээмжтэй хүргэх, эмнэлгийн зардлыг хэмнэх, нийгмийн эрүүл мэндийн бодлогын үр нөлөөг нэмэгдүүлэх эрх зүйн үндсийг бүрдүүлэхээр уг хуулийн төслөө боловсруулаад байна.