Улсын Их Хурлын даргын 2025 оны 523 дугаар захирамжаар байгуулагдсан Боловсрол, шинжлэх ухааны асуудлаар санал, дүгнэлт гаргах, холбогдох хууль тогтоомжийн төсөл боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсгийн ахлагч, УИХ-ын гишүүн Ж.Галбадрах нийслэл болон дүүргийн боловсролын хэлтсийн мэргэжилтнүүд 50 жилийн түүхтэй, СХД-ийн 65-р сургууль дээр ажиллалаа.

Тэд тус сургуулийн орчин нөхцөл, сургалтын үйл ажиллагаатай танилцаж, багш ажилчид болон сурагчдад тулгамдаж буй асуудлыг сонслоо. Энэ үеэр ажлын хэсгийн ахлагч, УИХ-ын гишүүн УИХ-ын гишүүн Ж.Галбадрах боловсрол, шинжлэх ухааны асуудлаар санал дүгнэлт боловсруулах ажлын хэсэг 5 дэд ажлын хэсэгтэй ажиллаж байгааг хэллээ. Мөн боловсролын салбарын хөгжилд чөдөр тушаа болж буй олон асуудлыг ЧӨЛӨӨЛӨХ цаг болсныг онцоллоо. Түүнчлэн СХД-ийн 65-р сургууль хүүхдийн ачаалал буурснаар ямар сайн өөрчлөлт гардгийг жишиг болгон ажиллаж буйд талархаж байгаагаа илэрхийллээ.

Тэрээр, энэ 7 хоногт 5 өөр онцлогтой 5 сургуулиар орж ажиллаж байгаа юм. 65 дугаар сургууль өмнө нь даац нь хэтэрчихсэн хүртээмжгүй, 4500 гаруй хүүхэдтэй, 3 ээлжид хичээллэж байсан. Харин өнөөдөр тус дүүргийн 3,4,26-р хороонд сургууль баригдсанаар ачаалал нь 50% багасчихсан. Орчин нөхцөл, сургалтын чанарт нь сайн өөрчлөлт гарч байна. Хүүхдээ хөгжүүлэх тал дээр багш нар ажиллаж чадаж байгаа сайн жишээг харлаа. Өнөөдөр хүүхдүүд нь 4-5 мянга давчихсан, маш олон сургууль нийслэл болон орон нутгуудад бий.

Тэгвэл энэ сургуулиудын ойролцоо сургууль барья, тэнд байгаа хүүхдийн ачааллыг багасгая үр дүн гарна гэж бидний ярьж байгаа ажлын бодит жишээ, сайн туршлагыг 65-р сургуулиас харагдаж байна.Тухайлбал, 12 дугаар ангийн хүүхдүүд хичээл тарсны дараа ЭЕШ-даа бэлддэг, 2 ангитай болжээ. Дунд болон бага ангийн хүүхдүүддээ зориулсан 2 номын сантай болсон байна. Ангидаа локертой, хүүхдүүд нь гутлаа тайлж хичээлдээ ордог, үүдэндээ хүүхдүүд суух тухтай сандалтай цэгцтэй байна. Гэтэл сургуулиудад харахад ангидаа локер тавих нь битгий хэл ард талын ханадаа тулаад суучихсан, хувцсаа тавих газар байхгүй, урд ширээнд сууж буй хүүхэд бараг л самбартай нүүрээ наачихсан ийм нөхцөлд хичээллэж байна.

Жишээ нь өчигдөр буюу /2026.02.12/-нд ХУД-ийн 34 дүгээр сургууль дээр /2026.02.12/-нд ажилласан. Нэг жилд 700-800 хүүхдээр тоо нь өсөөд 4 жилийн дотор 3 мянган хүүхдээр ачаалал нь хэтэрчихсэн энэ сургууль зориулалтын бус түрээсийн байранд жилд тэрбум төгрөг зарцуулаад хичээллэж байгаа ч байдал яаж дордож байгааг тод харлаа. Цонхгүй, агааржуулалтгүй зориулалтын бус байранд , биеийн тамирын заал, мэдээлэл зүйн танхим байхгүй бусад хэлний хичээлүүд орох боломжгүй ийм орчинд хүүхдүүд сурч байна. Энэ бодит байдал.

Үүнийг л өөрчлөхөөр улсын хэмжээнд шинээр 108 сургууль, 95 цэцэрлэг барих тооцоо гарсан. Дээрх сургуулиудыг болж өгвөл 2028 онд, цаашлаад 2030 он гэхэд барьж, ашиглалтад оруулж чадвал СХД-ийн 65-р сургуулийн жишигт хүрнэ гэж харж байна. Энэ бол 2 ээлжид нэг ангид байх хүүхдийн тоог багасгаад, сул анги кабинетууд гаргах зүйлийг ярьж байгаа юм. Цаашдаа сургуулиуд нэг ээлж рүү шилжиж байж, олон улсын жишигт очих юм. Хүүхдийн сурч боловсрох эрх зөрчигдөж буй энэ нөхцөл байдлыг бид үл тэвчиж арилгах ёстой.

Энэ бол Их хурлын гишүүний хийдэг ажил биш, Засгийн газрын хийх ёстой ажил. Гэхдээ энэ бодит байдлыг УИХ-ын гишүүдэд ойлгуулж, нэгдсэн нэг ойлголтод хүрэхээр энэ ажлыг хийж байгаа юм. Ингэснээр боловсролд оруулах хөрөнгө оруулалт дээр гар татахгүй санаа нэгтэйгээр дэмжиж чадна. Монгол орныг ирээдүйд авч явах хүүхдүүддээ чанартай боловсрол өгснөөр хүнээ хөгжүүлнэ, хүн нь хөгжихөөр улс нь хөгждөг. Энэ бол хөгжлийн гарц гэдгийг УИХ-ын гишүүн Ж.Галбадрах онцлон ярилаа.

Хүүхдийн ачаалал буурснаар сургууль дээр нь ямар ахиц, дэвшил бий болсныг СХД-ийн 65-р сургуулийн захирал Ч.Хишигмаа танилцууллаа.

Манай сургууль 1975 онд байгуулагдсан 50 жилийн түүхтэй. 2002-2020 он хүртэл 4500 гаруй хүүхэдтэй ГУРВАН ээлжээр маш их ачаалалтай ажилладаг байсан. Үүнээс шалтгаалан хүүхдүүд оройтож тарж, гэрэлтүүлэггүй гудамжаар ганцаараа явах, нохойд хөөгдөх, бусад эрсдэлтэй нөхцөлд өртөх асуудал их гардаг байлаа. Тухайн үед одоогийн Нийслэлийн Засаг Дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч Х.Нямбаатар даргад энэ асуудлыг уламжилсан.

Үүний дагуу СХД-ийн 3,4, 26-р хороонд Ерөнхий боловсролын 152, 162 дугаар сургуулийг бариулах төсвийг улсын болон дүүргийн төсөвт суулгаж нь энэ 2 сургууль баригдаж ашиглалтад орсноор сургуулийн ачаалал 50 хувь буурсан. Улмаар 2021 оны хичээлийн жилээс эхлэн 2-р ээлжид шилжсэн. Өнөөдрийн байдлаар манай сургууль 62 бүлэгт 2207 сурагч суралцаж байна. Сургуулийн ачаалал буурснаар анги танхимын хүртээмж нэмэгдсэн. Багш, сурагчдад ажиллах, суралцах таатай орчин бий болсон. Сурагчдын амжилт ахисан сайн үр дүн гарч байгаа. Түүнчлэн багш нараа хөгжүүлэх, хүүхдүүдийнхээ суралцах тэгш хүртээмжид анхаарах нөхцөл бүрдэж байгаа юм.

Ж.Галбадрах гишүүн боловсролын салбарт 40 орчим жил ажиллаж, Монгол Улсын Гавьяат багш хэмээх хүндэт цолыг хүртсэн гэдгийг энэ салбарынхан андахгүй. Түүний хувьд сургуулиудад ажиллаж, сурагчидтай уулзахдаа, тэдний мөрөөдлийг асуудаг.

СХД-ийн 65-р сургуулийн 12-р ангийн сурагч М.Адьяамөнх нефтийн инженер болж улсынхаа хөгжилд хөрөнгө оруулалт хийх хүсэл мөрөөдөлтэй талаараа хуваалцлаа.

Миний ойрын зорилго ЭЕШ-тай амжилттай өгөхөөр бэлдэж байна. Физик, математикийн хичээлээ гүнзгийрүүлэн судалж байгаа. Нефтийн инженер болох мөрөөдөлтэй. Манай улсад удахгүй Газрын тосны үйлдвэр ашиглалтад орж, дотооддоо бензин, шатахуунаа үйлдвэрлэнэ гэж ахаасаа сонсоод, нефтийн инженер болох мөрөөдөлтэй болсон. Бас энэ чиглэлээр гадаадад тэтгэлэгтэй суралцах боломж багагүй байдаг юм байна лээ. Тийм учраас энэ мөрөөдлөө биелүүлэхээр хичээж суралцаж байна.

Энэхүү ажлын хэсэг маргааш буюу 2026.02.13 нд Нийслэлийн 5-р сургууль дээр ажиллах аж.

Ж.Галбадрах: Хүүхдийн сурч боловсрох эрх зөрчигдөж буй нөхцөл байдлыг үл тэвчиж арилгах ёстой!